69 



uitkijkpostje Palpettoe, liggende aan den Noord- Westhoek van voormeld eiland, durven aandoen 

 en afloopen, waarin de zoon van den koning van het meermelde eiland Salavvatti de grootste 

 rol heeft gespeeld. 



Het is om die reden ook, dat men bij de contracten, successief met de koningen van Tidore 

 gemaakt, dien koning verbonden heeft, die rooverijen zijner Papoesche onderdanen te beletten, 

 krachtdadig tegen te gaan en te straffen, gelijk nu en dan somtijds tegen dezelve 'sComp: wegen 

 een uitzetting is gedaan, om dezelve te kastijden, waartoe onder anderen de heer Vlaming in 

 den jare 1653 aan den Gouverneur Cos order gaf, om zulks te ondernemen met 40 korra-korra's, 

 doch men bevond dezelve van menscheu ontbloot, terwijl nu en dan mede in het vervolg ge- 

 schied is, waaronder die tegen de inwoners van Maba, Weda en Pattanij gerenommeerd zijn. 



Dan, ofschoon men niet kan of mag in twijfel trekken, of de Papoesche eilanden sorteren 

 onder den koning van Tidor, zoo is het echter tevens zeker, dat deze woeste volkeren zich nu 

 en dan weinig aan deszelfs oi-ders gekreund hebben, waartoe de verre afgelegenheid en de on- 

 gemakkelijke wijze of aankomst aldaar hun veel voet geeft, blijvende steeds continueren bij 

 hun strooperijen en moorderijen langs de omliggende kusten, zonder dat de recommandatiën 

 of bedreigingen van Tidoresohe gecommitteerden hen daarvan doen afhouden. 



Om die reden zegt de Heer Commissaris Bernard bij deszelfs vertoog van den 25 sten Januarij 

 1735: men moet Tidors wettig regt op de Papoesche eilanden nu en dan, om de weerbarstigheid 

 dier volkeren, wel wat chimeriek nemen; consterende zulks ten klaarste uit het gedrag, dat 

 die van Salawatti tegenwoordig houden, alzoo de Ternataansche berigten van Junij en Augustus 

 jongstleden melden, dat dezelve, volgens het rapport der zendelingen, die door den Tidors 

 koning naar de Papoea waren gezonden, hoe langer hoe disobedienter werden, voornamelijk 

 wegens de komst der vreemde schepen, die, onder voorwendsel van Spanjaarden te zijn, de 

 Papoeërs instigeerden, om tegen hunnen koning op te staan, beducht zijnde, dat die natie somwijlen 

 een benting of fortres aldaar mogt opslaan, dan wel eenig contract met die natie aangaan, 

 waaromtrent de ministers Zijn Hoogheid op zijn vraag, wat in dezen moesten doen, geraden 

 hadden, dat, wijl de Papoesche radjas allen onder Zijn Hoogheid gesubordineerd waren, de koning 

 zich door strafoefening aldaar moest maintineren, en met al zijn vermogen tegengaan, dat geene 

 vreemdelingen aldaar possessie kwamen nemen, houdende steeds twee a drie praauwtjes in het 

 vaarwater, om gedurig te ervaren, wat aldaar omgaat, terwijl de ministers verder melden, dat 

 de koning van Ternate zijne beduchtheid had betuigd, en aangeboden, om die vreemde equipan- 

 ten, (die zij verbeelden Spanjaarden te zijn), het teruggaan te beletten, doch mogelijk met wéinig- 

 effect, gelijk de ministers aanmerken, zoo 's Comp: magt haar onvermogen niet ondersteunt, 

 en waartoe de Comp: zelfs in dien gevalle volgens de contracten verpligt is, en zulks schijnt 

 te noodzakelijker, omdat deze roovers en moordenaars, indien niet eerlang door middelen van 

 klem en ernst tegengegaan worden, en door strafoefeningen gebragt tot gehoorzaamheid en 

 subordinatie, binnen kort van kwaad tot erger zouden overslaan, en indertijd weinig zwarigheid 

 maken, zelfs J s Comp : buitenposten, voornamenlijk van Ambon, die somtijds hun overmagt en 

 violentie niet zouden kunnen resisteren, te overrompelen en af te loopen. 



Deze eilanden werden in het generaal beschreven zeer ongezond te zijn, blijkende uit het 



