70 



gehouden journaal van de bezending in het jaar 1705, over Banda naar Nieuw-Guinea met het 

 scheepje de Geehink en twee chialoupen, dat de scheepsoverheden in de Papoesche eilanden van 

 Maba, Weda en Salawatti zwervende, aldaar zeer zware ziekten en sterften hebben aange- 

 troffen, in zooverre, dat genoodzaakt waren, zich van daar naar Boeroe te begeven, gelijk 

 nader consteert uit de papieren, rakende de voijagie naar Salawatti van het jaar 1737, dat de 

 schepelingen op de kruiskieltjes door fatale ziekten bezocht zijn geweest, in zooverre, dat de 

 officieren aan het roer hadden moeten staan, bestaande de ziekten voornamenlijk in lammigheid 

 en waterzucht, veroorzaakt door het Salawattr's water. 



De ongezondheid dezer eilanden wordt nader geconfirmeerd bij de aparte Ternataansche missive 

 van den laatsten Augustus 1761. 



Of er goede specerijen op dit eiland groeijen, dan wel niet, schijnt men, in zooverre men 

 eenig licht daaromtrent uit de papieren heeft kunnen scheppen, in twijfel te moeten laten; 

 want, zoo men geloof mag slaan aan de bevinding en het rapport van den luitenant Leij en 

 onderkoopman van Gij, zoo waren, volgens aparte missive van Hun Hoog Edelen naar Neder- 

 land van den 30 3ten November 1705, de eilanden Salawatti en Batanta bereids van alle specerij- 

 boomen ontbloot, en alsdan zoude men moeten onderstellen, dat er specerijen groeiden; en 

 hiertoe dient mede de presumtie der Bandasche ministers, op het aanschrijven der Heeren M rs , 

 bij missive van den 16 den April 1707, wegens den aanbreng van een partij nagelen in Engeland, 

 genegotiëerd circa 100 mijlen van Banda, dat dezelve van Halmaheira, Poeloe Misool, Wai- 

 gamma, enz. vervoerd zijn; insgelijks blijkt uit de Bandasche papieren, dat een der chialoupen, 

 die in A° 1702, op de verschijning van een Engelsch schip op Poeloe Pisang, tegen hetzelve 

 uitgezonden waren, op Massouel vervallen was en 400 gedroogde notenmuskaten medegebragt 

 hadden, zonder echter te onderzoeken, of er meer te bekomen waren, terwijl de ministers van 

 Ternate bij aparte missive van den 30 sten Junij 1761 melden, dat de burger Tawaris, volgens 

 een gedaan relaas, den publieken opkoop van noten op de eilanden Mixoal en Wageoe gezien, en 

 ten proeve 100 noten voor een mes en een neusdoek getrocqueerd had, onder verdere verkla- 

 ring, dat daarvan een groote partij had kunnen bekomen. 



Echter kan door de laatste bewijzen niet zeker gesteld worden, dat er wezenlijk specerijen 

 zouden groeijen, wijl dezelve van elders op de Papoesche eilanden konden aangebragt zijn; daar- 

 entegen wordt het contrarie geposeerd, bij de Ternataansche rapporten van den jare 1704, ofschoon 

 Hun Hoog Edelen daarop zeggen bij missive van den l steu Maart 1705: wij kunnen ons niet 

 geruststellen, dat de specerijen op het eiland Gebeh, en de onbewoonde eilanden daaromtrent, 

 als ook op Mixoal, Salawatti en Wageoe niet zouden groeijen, schoon de inlanders ons zulks 

 trachten te doen gelooven, volgens het berigt onzer gecommitteerden, doch het zal zich bij 

 nader onderzoek wel ontdekken, of dezelve aldaar niet groeijen. 



En dit laatste wordt positief gesteld bij de instructie van den Gouverneur Claasz aan zijn 

 vervanger den Gouverneur Peterson, en gezegd, dat op het groote land van Wageoe, Sal- 

 watti, enz. nog geen specerijen gevonden waren, gevende slaven en amber de gris, waarvan in 

 het jaar 1693 een stuk groot 194 & aan de Comp: verkocht is, gelijk bij gemelde memorie 

 mede aangehaald wordt, dat op de plaatsen op Nieuw-Guinea, aan den vorst van Tidor behoo- 



