72 



aanzien als dingen, die niet kunnen herboren worden; dus men daarop moet acht geven, wijl 

 de koning van Tidore door de onzen niet vrijgehouden is van een heimelijk genoegen gevonden 

 te hebben, dat die van Maba, Pattanij en Gebeh, in de jaren 1700 en 1701, de hardiesse heb- 

 ben gehad 's Comp: gecommitteerde exstirpateurs der specerijen, met pijl en boog, van de wal 

 te houden. 



Deze clandestine inclinatie van Tidors vorst remarqueren de ministers van Ternate mede bij 

 aparte missive van den 31 steu Augustus 1744, wijl dezelve daartoe vele redenen van achterdocht 

 gegeven had. 



Waaromtrent de Ambonsche ministers, bij missive naar Ternate van den 18 den Julij 1761, te 

 meer hunne beduchtheid te kennen geven, omdat reeds in het voorleden jaar een broeder van 

 den radja van Batjan, (zoover bekend was buiten eenige voorkennis), met elf korra-korra's wel 

 bemand, en van metalen draaibasjes, snaphanen, musketten en handgranaten voorzien, met vele 

 vlaggen en wimpels, aan Cerams noordkust ten poste Sawaai zich had laten zien, ter oprok- 

 kening der negorijen aldaar, mitsgaders wegens de menigvuldige strooperijen der Papoesche 

 roovers in de Ambonsche kwartieren. 



Waarbij nog wel gevoegd mag worden de zorgelijke gesteldheid der Tidoresche Regering door 

 de intrigues van den secretaris en opperpriester van den koning, blijkens Ternaatsche aparte 

 missive van den 15 den Junij 1759. 



Het is derhalve om die redenen, dat, ofschoon het eiland Salawatti van geen het minste 

 aanbelang was, men de postvatting der Engelschen aldaar niet kan of mag dulden, omdat 

 daardoor een vasten voet in de Molukken zouden bekomen en participeren in den specerij handel; 

 het is daarom ook geweest , dat men in de vorige eeuw steeds zooveel beweging heeft gemaakt 

 om de Engelschen te ontzetten van de possessie van Poeloe Run, zekerlijk niet, om diens 

 waarde, als zeer gering en sedert lang gedepopuleerd en van alle specerijboomen gezuiverd 

 zijnde, maar om der gevolgen wille, omdat men anders geen kans zag, hen uit den specerij- 

 handel te houden, en hun buurtschap een aanhoudend voorwerp van. kwestiën en differentien 

 zoude geven, ongerekend dat, bijaldien men zulk een usurpatie en violatie onzer regten en 

 privilegiën eens kwam toe te staan, of ongeressenteerd te passeren, dit welgereüsseerde voor- 

 beeld ras door andere natiën gevolgd zoude worden, en dus de Comp: genoodzaakt zijn, eerlang 

 van daar te delogeren. 



Ten opzigte van het tweede, of de opgave der middelen en wegen, waardoor het bekomen 

 der specerijen door de Engelschen belet zoude kunnen worden, zoo merken de ondergeteekenden 

 aan, dat daaronder altoos een der voornaamste gerekend is geweest, liet doen van bekruisingen, 

 zijnde reeds en passant onder het derde hoofddeel aangehaald, dat dit middel al zeer vroeg bij 

 de Comp: is geïntroduceerd, alzoo de Heeren M rs bij hunne letteren van November en December 

 1614 onder anderen bevelen, dat men, om den handel van de Engelschen in de Molukken te 

 beletten voornamelijk gebruik moet maken, om door goede jagten aan te halen en te confis- 

 queren alle goederen dergenen, die met de Engelschen pogen te handelen; dus ordonneren de 

 Heeren M rs mede bij missive van den 28 sten Maart 1629: tegen den vervoer van nagelen uit de 

 Ambonsche kwartieren, moet door twee jagten en eenige vaartuigen gepast worden, niettegen- 



