73 



staande het ongenoegen daaruit ontstaande, en nader bij letteren van den 23 sten November 1631 : 

 alle Indische natiën die zich met het ontvoeren der nagelen bemoeijen , vijandig en met geweld 

 aan te tasten. 



Zijnde dit middel voornamelijk van de uiterste noodzakelijkheid geoordeeld in de tijden, dat 

 de Comp : met Makassar nog geen exclusieve contracten had aangegaan , en aldaar de vrije 

 handel voor alle Europesche en Indische natiën openstond, waardoor de specerijen, door aller- 

 hande smokkelkanalen uit de Ambonsche kwartieren en de Molukken, aldaar als in een ver- 

 zamelplaats toevloeiden en te bekomen waren, gelijk de Heeren M rs , bij missive van den 25 steu 

 September 1642 onder de materie van Makasser, aanmerken, dat de nagelhandel van daardoor 

 geen ander middel geweerd zal kunnen worden, dan door, zonder aanzien van natiën, alle vreemde 

 handelaars aan te tasten, en met hunne vaartuigen te ruïneren; waarom de Heeren M rs bij vol- 

 gende brieven dezelve successief steeds zoo ernstig aanbevelen, alsmede Hun Hoog Edelen ge- 

 noegzaambij alle brieven, zoowel in vroegere als latere tijden, waarvan een speciale aanhaling 

 overbodig geoordeeld wordt, kunnende in dezen sufficiëren de circulaire order van Hun Hoog 

 Edelen aan de Gouverneurs der Oostersche gouvernementen, bij aparte missive van den 5 dea 

 Februarij 1717, rakende de bekruisingen door de vier Oostersche gouvernementen. 



En ofschoon men in de jongste jaren (want bevorens zijn in dit gouvernement ten dien einde 

 altoos 10 chialoupen aan land en emplooi geweest) zoo wegens gebrek aan bekwame kruis- 

 vaartuigen, als het misbruik, dat door de gezaghebbers dier vaartuigen dikwijls gemaakt is 

 geworden, een slap gebruik nu en dan daarvan heeft gemaakt, zoo neemt zulks echter de 

 nuttigheid en noodzakelijkheid niet weg, en oordeelen de ondergeteekenden, dat men, door 

 behoorlijke maatregelen, het voormelde gebrek en misbruik moet remediëren, en bijzonder 

 thans, bij continuatie het vaarwater, langs de kusten van Celebes, Halmaheira, de buitenkust 

 van Ceram en in de Molukken, mitsgaders daar het verder noodig zoude mogen wezen, be- 

 kruisen en schoonhouden, waartoe de ministers van Ternate twee bekwame en welbemande 

 chialoupen verzoeken, onder een bijgevoegd voorstel, om de bekruisingen tegen de morserij van 

 specerijen, waarvan hiervoren reeds is mentie gemaakt, te gelijk mede van Amboina, Banda 

 en Makasser te doen, onder zoodanige ampele bepalingen, als bij hun besluit van den 13 dea 

 Februarij 1761 zijn geëxtendeerd. 



Doch oordeelen de ondergeteekenden, dat deze magt niet sufficiërende is, bijzonder, indien 

 Uw Hoog Edelen tevens mogten goedvinden, zoowel de Papoesche roovers in hunne invasiën en 

 moorderijen te stuiten, en dezelve naar merite te kastijden, als de Engelschen van daar te doen 

 vertrekken, en dat daarbij twee a drie schepen, behoorlijk ten oorlog toegerust en wel voor- 

 zien, gevoegd moesten worden, om, wanneer het den Engelschen niet behagen mogt gehoor te 

 geven aan onze insinuatiën en protestatiën, hen daartoe, met die magt en dat vermogen, dat 

 men aan handen heeft, te kunnen constringeren, wijl het zekerlijk de voorzigtigheid en het be- 

 lang der zaak vordert, in dat geval, wanneer het er eens op aan mogt komen, en Uw 

 Hoog Edelen mogten overgaan, om krachtdadige middelen te gebruiken tot maintien van "'s 

 Comp: wettig verkregen regten en geregtigheden , wel voorzien en geëquipeerd voor den dag 

 te komen, om zooveel mogelijk van een goeden uitslag verzekerd te zijn, en door het contrarie 



10 



