74 



geen gevaar te loopen, om onverrigter zake weder terug te keeren, en daardoor deze affaire 

 van erger tot erger termen te reduceren. 



De ondergeteekenden zijn niet onbewust van de zwakke gesteldheid, waarin men in den 

 tegenwoordigen tijd zoo aan volk als schepen verkeert, doch zijn tevens van opinie, dat in 

 dezen het zwaarste het zwaarste wegen moet, en, gelijk aan den eenen kant het important be- 

 lang der maatschappij in deze affaire niet permitteert het werk met gekruiste armen aan te 

 zien, men aan den anderen kant, zooveel immers mogelijk zal zijn, een geproportioneerde- magt 

 moet gebruiken, en dus bijeenverzamelen al die magt en het vermogen, waartoe men maar 

 immer in staat zal zijn. 



De exstirpatiën der specerijboomen en het ruïneren der specerijbosschen op ongepermitteerde 

 plaatsen, heeft men mede altoos aangemerkt, als een nuttig middel, om den ongepermitteertlen 

 vervoer en de sluikerijen van specerijen te verijdelen, zijnde daartoe, zoowel door de Hee j M rs . 

 als door Hun Hoog Edelen reeds zeer vroeg de noodige orders gesteld, en bij conti 

 noveerd en moet dit middel te noodzakelijker worden geoordeeld, omdat het onmogelijk was 

 de specerijen, die de Oostersche landen kunnen geven, te verteeren of consumeren. 



En omdat dit middel zekerlijk eenigzins hatelijk geoordeeld zoude kunnen en moeten wor- 

 den, zoo heeft men reeds vroeg gezorgd, om, als 't ware, bij wege van koop der specerijboomen 

 en bosschen, voor zekere' jaarlijksche recognitiën aan de koningen en grooten des lands, zich 

 door contracten daarvan meester te maken, en, wijl de Comp: de vruchten niet benoocligde, 

 gemelde koningen en vorsten daarbij tevens te verbinden, om dezelve 's j aars alom op onge- 

 permitteerde plaatsen te exstirperen , te meer op sommige plaatsen de specerijen als uit de 

 natuur groeijen, gelijk op klein Ceram, volgens missive van Hun Hoog Edelen naar Amboina 

 van den 7 dcn Februarij 1710; en volgens het aangemerkte bij de instructie van den Heer Com- 

 missaris Hasselaar van den 7 den Februarij 1720, is het eiland Halmaheira, of Batta China de 

 weelderigste lnchtstreek en grond, dat als geschapen schijnt tot het voortbrengen van giroffel- 

 nagelen en noten muskaten. 



Blijkende de noodzakelijkheid en nuttigheid van dit werk te meer, als men aanmerkt, dat, 

 onder anderen volgens de rapporten, sedert den 10 den December 1728 tot den 17 den December 

 1729 ruim 96000 boomen zijn gedestruëerd, en dat sedert den 14 don Julij 1731 tot den 27 sten 

 Julij 1732 op Makkian, Motir, Weda, Maba en Ternate 117000 ps. boomen zijn uitgeroeid. 



Het is derhalve meer dan ooit noodig, de koningen en vorsten aan te manen tot de prestatie 

 hunner beloften, en de ministers bij renovatie der vorige orders te recommanderen op dit aan- 

 gelegen punt ten uiterste attent te zijn en alle mogelijke zorg te dragen, dat dezelve met de 

 vereischte naauwkeurigheid en omzichtigheid, mitsgaders een goed overleg en trouw komen te 

 geschieden; want het voornaamste oogmerk der aanhouding van Ternate, zeggen de Heeren M rs 

 bij missive van den 23 sten Julij 1706, onder deze materie, is, het exstirperen der specerijboomen 

 op afgekeurde plaatsen, en het afhouden van anderen uit de specerijlanden, en waarom men 

 daarmede zonder verslapping moet continueren; en dus mede Hun Hoog Edelen bij missive der- 

 waards van den 19 den Julij 1683: het hoofdpunt van 's Comp: residentie in de Molukken be- 

 staat voornamelijk in de uitroeijing der specerijen, aldaar vallende; dus den Gouverneur 



