75 



gerecommandeerd wordt te onderzoeken en aan te teekenen bij een secrete memorie, zonder die 

 bij de publieke geschriften gemeen te maken, waar en op wat plaatsen zoodanige vruchtboomen 

 en spruiten, mitsgaders in wat kwantiteit gevonden worden. 



Hierbij zoude men nog kunnen voegen het middel, dat in vorige tijden, bij verschijning van 

 Europesche vreemdelingen of beduchting voor dezelve in deze gewesten, dikwijls door Hun 

 Hoog Edelen in 't werk gesteld, en geapprobeerd is door de Heeren M rs , namelijk het dadelijk 

 in bezit nemen van deze of gene eilanden en plaatsen, op welke men zoude vermeenen, dat 

 die natiën verder het oog zouden hebben of kunnen krijgen, (vide Patriasche missive van den 

 19 den September 1698), wordende zulks door de Heeren M 1 ' 3 een veilig middel geoordeeld om 

 anderen van daar te houden, bij missive van den 23 sten Julij 1701 onder de materie van Ternate. 



Dit zijn de voornaamste middelen, en die de ondergeteekenden vermeenen genoegzaam de 

 igste te zijn, om, indien naar behooren geschieden, te verhinderen en te beletten, dat de 

 Engeischen, bij eene postvatting op Salawati, van elders geen specerijen bekomen of magtig 

 worden; want, om het in dezen te laten aankomen op de orders en recommandatiën der ko- 

 nih^ en grooten aan hunne onderdanen en ingezetenen, of een goed effect te verwachten van 

 de maatregelen, die zij mogten beloven in het werk te zullen stellen, om de sluikerijen hunner 

 onderdanen met de Engeischen, dan wel derzelver onderlinge correspondentie te beletten) en 

 feitelijk tegen te gaan, zoude een te groot vertrouwen op den inlander en eene te ligtgeloovige 

 en al te ongegronde onderstelling zijn, buiten dat, ofschoon zij daartoe al genegen mogten zijn, 

 dezelve echter in geenen deele in staat geoordeeld moeten worden, zulks alleen te kunnen vol- 

 brengen. Intusschen zoude mogelijk nog van eenige uitwerking kunnen zijn het renoveren 

 der oude plakkaten en ordonnantiën, waarbij alle ingezetenen op zware straffen verboden wor- 

 den eenige conversatie of correspondentie met Europesche vreemdelingen te houden, aan hunne 

 bodems te varen of eenige commercie met hen te drijven, dan wel van iets hoe gering ook te 

 voorzien. 



Hiermede zouden de ondergeteekenden, in onderstelling aan het bedoelde oogmerk van Uw 

 Hoog Edelen en de hun voorgeschreven bepaling voldaan te hebben, deze verhandeling kun- 

 nen eindigen, doch oordeelen, dat het Uw Hoog Edelen mogelijk niet zal disagreëren, indien 

 hier nog kortelijk deze en gene aanmerkingen bij komen te voegen, die in den presenten tijd 

 somtijds van nut zouden kunnen zijn. 



Indien men al voor tegenwoordig mogt onderstellen, dat de Engeischen alsnog geen postvat- 

 ting hier of daar in de Mol ukken hebben opgerigt, zoo is er nogtans geen twijfel aan te slaan, 

 of zij gaan zwanger van dit schadelijk dessein, en zullen met dies executie niet langer tarderen, 

 dan wanneer zij, verzekerd van de goede genegenheid van den Inlander tot hen, hetzelve, bui- 

 ten beduchting voor eenige gevolgen of feitelijke oppositie van den kant van den Inlander, 

 kunnen ondernemen; ten dien einde cajoleren zij den Inlander met allerhande soort van pre- 

 sentjes, van rijst, ringen, messen en sterken drank, waarvan voornamelijk de Papoeërs groote 

 liefhebbers zijn; ten minste, dit is zeker, dat deze nieuwe route naar China eenlijk genomen 

 wordt, en door de goede successen jaarlijks genomen zal worden, om de Comp: te turberen in 

 haren privatieven specerij handel, en denzelven gedeeltelijk naar zich te trekken, gelijk klaar 



