76 



consteert uit den brief, door den kapitein van 't Engelsen schip Pit aan den Heer Admiraal 

 Pocock geschreven, wegens zijn koers door de Oostersche gouvernementen naar China, alsmede 

 uit den gehouden koers door het Engelsch Comp : schip the Princes Augusta, hetgeen van Mixoal 

 naar Nieuw-Guinea gezeild was en aldaar, volgens het cartabelletje, den 6 dcn Februarij 1761 

 geankerd gelegen had, hetgeen immers vrij ver buiten den weg naar China is. 



Het is derhalve in dezen tijd in 't bijzonder noodzakelijk, dat de ministers in de Oostersche 

 gouvernementen daartoe hun uiterste betrachting aanwenden om zich bemind onder den Inlander 

 te maken, en de inclinatie der koningen en landheeren, door alle uitdenkelijke middelen, tot 

 zich te trekken; dit hebben Uw Hoog Edelen mede begrepen en bedoeld bij de order naar 

 Ternate van den 8 Bten Maart 1690, den ministers voorgeschreven in dezer voegen: 



„Om de landheeren, die zich onder 's Comp: bescherming hebben begeven, te gelasten, dat 

 „zij zich niet vergapen aan Engelsche geschenken, is het beste middel, om hen met beschei- 

 denheid te behandelen. 



,/Hunne kwestiën in dier voegen te decideren, dat zij volslagen overtuigd zijn van het goed 

 „regt, hetwelk hun geschiedt. 



,/Alle schraperijen der posthouders en de minste verdrukking te weren. 



z/Alle dienaren op indignatie te verbieden den landheeren affronten aan te doen, of hun brask 



z/te tracteren. 



z/Hunne verzoeken met patientie aan te hooren , en daarop naar billijkheid regard te slaan." 



Want het heeft geen nader betoog noodig, dat, buiten onze magt en vermogen om den In- 

 lander in devotie en ontzag te houden, die men juist altoos niet geproportioneerd aan handen 

 heeft, of niet kan of mag emploijeren, het beste middel, waarop men onze zekerheid en inwo- 

 ning kan gronden, gerekend moet worden, zich bemind en gezien bij den Inlander temaken, 

 en zulks te meer, indien men acht slaat op hetgeen de Heeren M rs reeds bij missive van den 

 16 deu September 1638 aanmerken: 



z/De Ternataan en Ambonnees heeft zich niet uit affectie, maar louter dwang, toen niet 

 z/beter konden, om van den Spanjaard bevrijd te zijn, onder gemaakte capitulatiën en contracten, 

 z/Onder de Comp: begeven, hetwelk eenige jaren geduurd heeft, terwijl zij zich thans wel weder 

 ff van ons zouden trachten te ontlasten, en alle vreemdelingen admitteren." 



En, wijl sommige der Engelsche schepen, die den koers over de Oost naar China nemen, de 

 Bataviasche reede in 't najaar aandoen, om zich aldaar van rijst, arak en andere provisiën te 

 voorzien, en daarbij mogelijk mede wel andere desseinen hebben, zoo zoude zekerlijk van veel 

 uitwerking zijn, een positie en stipte order, om aan zoodanige Engelsche schepen, die gepree- 

 sumeerd of gesuspecteerd kunnen worden die route te zullen nemen, of de zoodanige, die van 

 hier tusschen December en April vertrekken, niets noch 's Comp: wegen noch door particulieren 

 te laten verstrekken of te laten toekomen dan water en brandhout, mitsgaders ook niet te 

 permitteren, dat in dien tijd voor Engelsche rekening van hier uitgevoerd wordt, ook zelfs niet 

 door onze ingezetenen, tenzij door de laatsten alvorens werd opgegeven ten welken einde de uit' 

 voer van rijst en andere benoodigdheden geschiedt, en sufüsante cautie gesteld, dat het ter 

 gedestineerde plaats gebragt wordt. 



