77 



Want men mag vrij onderstellen, dat de goede receptie dezer bodems te Batavia aan som- 

 migen veel heeft gecontribueerd tot een goed succes hunner ondernemingen, gelijk zulks reeds 

 aangemerkt is door de Heeren M rs , bij letteren van den 23 sten Junij 1700 onder de materie van 

 Amboina, alwaar van hst Engelsch schip the Hes üution , hetwelk in 't jaar 1698 in de Ambon- 

 sche kwartieren geweest was, gezegd wordt: //dat men op Batavia zoo faciel niet geweest moest 

 ,/zijn, om hetzelve van het noodige te voorzien, en den Engelschen dus zelf een mes in de han- 

 dden geven, om de Comp: de keel af te snijden, wijl bij het ontstaan van dat gerief die 

 z/voijagie mogelijk geen gevolg zoude hebben gehad, en schoon ze vruchteloos was uitgevallen, 

 z/dat zulks echter niet wegnam het gevaar, dat men hen dus in hunne desseinen stijfde," gelijk 

 de Heeren M rs zich genoegzaam in dier voegen mede uitdrukken bij missive van den 21 sten 

 Junij 1702. 



Bij de opgestelde instructie, door Zijn Edelheid Zwaardecroon voor den Heer Commissaris der 

 Molukken Hasselaar van den 7 den Februarij 1720, ten opzigte van den koning van Ternate, 

 geremarqueerd wordende, dat men, bij usurpatie van ons verkregen regt in de Molukken, de 

 defensie van ons goed regt tegen een derde moest funderen, onder het masqué van den koning, 

 terwijl gemelde Zijn Edelheid zich aldaar in dezer voegen uitdrukt: //het woord van koning in 

 ,/hunne personen, kan ons bij tijden van vrede somwijlen ruim zoowel te stade komen, als 

 z/dat van leenheer, waardoor eenigermate als subalterne en niet als souvereinen zouden kunnen 

 z/worden aangezien, en dus op ons in sommige gevallen directelijk zouden kunnen nederdalen 

 0de defensie van eenig regt op de Ternaatsche gronden, in cas van dispuut tegen een derde, 

 //hetwelk onder het masqué van den koning, op eene indirecte wijze, dikmaals vrij beter, naar 

 z/de gedachten van sommigen, zoude kunnen worden goed gemaakt/' 



Zoo vindt men bij aparte Arnbonsche resolutie van den 17 dei1 Julij 1761 diezelfde remarque, 

 door de ministers ten opzigte van den koning van Tidore gemaakt, sustinerende, dat het voor 

 de belangen van ons vaderland en de Comp: in de presente tijdsgesteldheid het dienstigste en 

 veiligste is, de geweldige ondernemingen der Engelschen en turbering van ons goed regt, in 

 den naam en de uiterlijke autoriteit van den koning van Tidore, tegen te gaan, zonder denzei- 

 ven, die in eenige mate als subaltern of niet als souverein kan worden aangezien, daarvoor in 

 dezen aan te merken, wijl daardoor de Comp: direct ten laste zoude komen de defensie van 

 ons regt op alle de landen, dat bij het ontstaan van een zwaar en bekommerlijk dispuut, in 

 het presente geval, bij het indringen van een derde, somtijds wat bezwaarlijk te defenderen en 

 goed te maken zoude zijn; dan nademaal deze remarque eigenlijker op den koning van Ternate, 

 dan op den koning van Tidore zoude passen, wijl de eerste een formeel leenheer van de Comp:, 

 doch de laatste niet is, als' in opzigte van Ceram, Ceram Laut en Goram , (vide missive naar 

 Amboina van den 29 stcn December 1699 en accoord van den 5 den Mei 1700), en daarvoor alleen 

 uit sommige bepalingen en restrictiën bij zijn aanstelling of approbatie, ingevolge het hiervoren 

 reeds aangemerkte, geconsidereerd kan worden, zoo schijnt het van zelf te spreken, dat men 

 's Comp: verkregen regten en geregtigheden bij exclusieve contracten, in den naam van den 

 koning van Tidore, onder wien het eiland Salawati behoort, tegen de Engelschen moet defen- 

 deren en staande houden, en zulks in dier voegen als door de Heeren M rs bij missive van den 



