— 71 — 



//aangeraakt; de sla venmeiden, eindelijk al wat onder sexe gerekend wordt, ia ongemolesteerd 

 //gebleven; gemaakt goud- en zilver-werk hebben zij geweigerd in betaling van randsoen 

 //aan te nemen, zeggende, dat ze geen zee- of andere roovers waren, gevende hetzelve 

 //terug; en wanneer zoo iemand betuigde geen geld meer te hebben, waren ze tevreden. 11 



En toen Chassé een zak met 737 Spaausche realen tot gedeeltelijke betaling 

 van zijn randsoen aan Le Même gaf en betuigde , dat dit het laatste geld was, dat hij 

 bezat , gaf deze het hem terug en liet het hem behouden. 



In een adres aan de Regering van November 1799 noemt de heer Chassé zijn 

 overwinnaar Le Même nog //die brave maif 1 en //een eerlijk man, waar voor hem 

 //toch ieder mensch erkent. 11 



Welke achting beide mannen elkander toedroegen , blijkt uit den hierachter ge- 

 voegden brief van Le Même aan Chassé van 21 April 1796, thans nog in de archieven 

 te Batavia aanwezig (*). 



De teleurstelling van Le Même ten aanzien van den buit was zeer groot. 

 Hij had gehoopt te Padang eene aanzienlijke schat te vinden, zooals blijkt, niet 

 alleen uit de kostbare uitrusting zijner expeditie , maar ook uit de herhaalde 

 verhooren, welke hij afnam van den door de Franschen gevangen gezetten waar- 

 nemenden boomwachter , ïrancois Theuvenet , dien hij tot driemalen vroeg , waar de 

 twintig millioenen livres waren, die Bergman en de bootsman van het scheepje de 

 Goede Verwachting hem hadden verzekerd , dat de heer Chassé van Batavia had mede- 

 gebragt. Theuvenet had daarop geantwoord, wel gehoord te hebben, dat niemand als 

 opperhoofd naar Padang werd gezonden, dan de zoodanigen, die veel schuldig waren, 

 om gelegenheid te hebben eenig geld te winnen om hunne schulden te betalen, 

 zoodat hij niet geloofde , dat het opperhoofd zooveel geld gehad had. 



Toen Padang bleek geheel uitgezogen te zijn en er zelfs geen levensmiddelen 

 meer over waren , zoodat Chassé van Le Même drie zakken rijst moest vragen, die 

 hem door eenige Franschen gebragt werden met het compliment: //tiens, voila 

 mendiantn werd het tijd, dat de kapers aftrokken. 



Zij scheepten zich den 22 ta December 1793 in en vertrokken leu volgenden 

 dag, regt west koersende. De verrader, Nicolaas Bergman met zijne vrouw en hare 

 familie, gingen met hen naar Mauritius mede. Hij is later met een Fransch schip te 

 Batavia gekomen, maar hem werd geweigerd aan wal te komen. 



Zoo was Padang eindelijk verlost van eene bende roovers , die Le Même zelf 



noemt : //des ames viles , des tigres dévorant leur proie , . . . . des hommes 



//sans sentiment, sans foi, sans honneur 11 . 



(') Bijlage V. Le Même genoot later het volle vertrouwen van de Indische Regering. In 1799 te 

 Batavia zijnde met het frngat 1'Unie en de korvet la Friponne, de laatste onder bevel van den zich te Padang 

 generaal getiteld hebbenden Le Garce, en beide ter koop vareude, werden zijue schepen ingehuurd om de bezet- 

 ting van Ternate van benoodigdhedeu te voorzien. Zij waren aldaar ook behulpzaam bij eeueu, trouwens mislukteu, 

 aanval op Tidore, waarna zij naar Batavia terugkeerden. (Zie de Verdediging van Ternate, 1796 — 1799, door 

 P. A. Lenpe in Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde van Ned. Indie, nieuwe volgrceks, deel VUL) 



