— 115 — 



dat ontzeilen onmogelijk was, terwijl, met de geringe bemanning en bewapening daar 

 aan boord, aan verdediging niet te denken viel. 



Schipper Remke moest zich dus wel overgeven. Hij werd met zijne equipage 

 en passagiers, zijnde eenige soldaten van Padang, bij Le Méine aan boord genomen, 

 terwijl \dlk van de Ilirondelle op den prijs overging. 



Nog twee kleine vaartuigen, gevoerd door Chinezen, werden door Le Méme 

 genomen, en den volgenden dag of twee dagen later ontmoette hij het Compagnies 

 schip Willem de Vierde. 



De bijzonderheden van de overgave van dat schip kunnen thans niet meer met 

 volkomene juistheid en volledigheid worden beschreven, want de gansene bundel stuk- 

 ken van het tegen den kapitein Jacob Thomsen gevoerde crimineele proces is uit de 

 archieven van den voormaligen llaad van Justitie des Kasteels Batavia spoorloos ver- 

 dwenen en was, blijkens een brief van 1796, reeds toen niet meer te vinden. Het- 

 o hier en daar is aangetroffen , doet het volgende kennen. 



De Willem de Tierde was een vol driemastschip, in 179(i te Amsterdam ge- 

 bouwd en in Jnnij 1791 voor de Kamer van die stad te Batavia aangekomen met eene 

 bemanning van 320 koppen, waaronder 2 passagiers, 143 militairen en 23 ambachts- 

 lieden. De scheepsbemanning zou dus bestaau hebben uit 161 koppeu, hetgeen wijst 

 op een zeer groot schip. Maar meu vergete uiet, dat de uit Nederland komende 

 Compagnies schepen alle zeer zwaar bemand waren, daar het volk bestemd was om 

 meereudcels in Indië te blijven, en dat de retourschepen bemand werden met lieden, 

 wier dienstverband verstreken was, met personen, die uit Indië' verwijderd werden, en ook 

 met niet weinigen, wier gezondheid hun terugkeer naar Europa uoodig maakte. 



Het schip was lang 150, wijd 42 en hol 18 voeten, en was gemeten op 400 

 la-t. Het had slechts een tusschendek, zoodat het, daar de terugkeerende schepen 

 zeer vol geladen werden, niet waarschijnlijk is, dat het, zoo als Kolonel Malleson zegt, 

 voor 60 stukken geboord was of 40 stukken in batterij had. Trouwens ik heb nergens 

 aangetroffen, ' dat een schip van het charter van de Willem de Vierde, geen oorlog- of 

 ten oorlog uitgerust schip zijnde, in het laatst der vorige eeuw zoo zwaar be- 

 wapend was. 



Het schip was bestemd naar Nederland via Ceilon, waar het zou vol laden. 

 A\ aaruit de lading van Batavia bestond, is niet volledig kunnen worden nagegaan ; alleen 

 is melding gevonden van 100,000 ponden peper en van stofgoud, maar de waarde van 

 de gansene lading moet zeer aanzienlijk zijn geweest. 



A\ at er tnsschen de Willem de Vierde en de Hiroudelle is voorgevallen, is 

 slechts beknopt na te gaan uit een brief van den waarnemenden advocaat-fiscaal, Mr. 

 W. Popkens, aan de Hooge Begering dd. 5 Augustus 1701. waaruit blijkt, dat Jacob 

 Thomsen was iu confessie : 



dat hij, van de roede van Batavia vertrekkende, niet overladen vi 



dat hij, op Onrust aangelegen hebbende, tegen de bepalingen in. van den baas 

 van dat eiland nog goederen had ingenomen ; 



