RAPPORT 



VAN DEN 



staat en gesteldheid van het Landschap Sourabaija; met de daar- 

 in gevonden wordende Negorijen en Dorpen, item velden, 

 bevolking enz., enz., zoodanig als het een en ander 

 bevonden is bij de daarvan gedanen opneem 



DOOR 



F. JT. ROTHENBUHLER (*). 



"Van alle de Landen, welke tot den Oosthoek gehoren , verdiend dat van Sou- 

 rabaija zeekerlijk den voorrang ! Niet alleen dat zich daarin de Hoofd- of voornaam- 

 ste plaats bevindt , waar het Opperbestier over dit gedeelte van Java deszelvs Resi- 

 dentie houd ; maar Hetzelve kan ook roemen op eene der schoonste en snelvlietendste 

 Revieren van het geheele Eiland, wier wateren zich in de Beneeden-landeu i.i onder- 

 scheidene kanalen verdeelende, allerwegen vruchtbaarheid verspreiden en tevens ook 

 aan derzelver uitloop , veilige Havens formeeren voor chaloupen en andere niet te diep 

 gaande vaartuigen, welke tot den handel naar Batavia, Sumatra, Borneo en zelvs de 

 Grote Oost worden geëmploijeerd ; — terwijl dit Landschap, in opzicht der uitgestrekt- 

 heid en Bevolking, meede een der aanzienlijksten is, ofschoon deeze laatste thans 

 merkelijk minder bedraagd , als noch voor eenige jaren het geval is geweest. 



Het schijnt echter , niet zeer lange voor de komst der Europeërs in deeze 

 Gewesten , geweest te zijn , dat dit Landschap tot zulk een voordeeligen staat is 

 geraakt; — en inderdaad, zoo men aan het verhaal der Javanen geloof mag slaan, 

 dan zijn zelvs alle de daartoe gehorende Dist rikten , welke aan de Oostzijde der ge- 

 melde Revier leggen , noch onder de Madjapahitsche vorsten , geheel door de zee 

 overspoeld geweest , uitgezonderd alleen eenige weinige hoge Gronden , welke zo veele 

 Eilanden formeerden , en waar zich met er tijd lnwoonders kwamen neederzetten , die 

 door het leggen van kleene Dammetjes teegen den aanloop der zee, dezelven allens- 

 kens tot de bebouwing bekwaam maakten, en tevens ook meer en meer Grondt aan- 



(*) De schrijver van dit rapport was lid van de in 1811 benoemde commissie tot het instellen 

 van plaatselijke onderzoekingen over liet geheels eiland Java naar alwat de kennis van den maat- 

 schappelijken toestand daarvan kon vermeerderen, ter voorbereiding van de groote, voorgenomen her- 

 vormingen. 



1 



