

— 51 — 



digheeden afhangd , en dus zal ik daarvan ook eenelijk een generaal denkbeeld trach- 

 ten te geeven. Ik heb hier boven reeds aangehaald , dat de diensten en lasten der 

 Javanen zich reguleeren na de verdeeling der voordeel geevende gronden in -Tjatjas . 

 en dat zo een Tjatja gewoonlijk op een halve Jonk rijst , of andere daarmeede in 

 waarde gelijk staande Lauden, uitkomt: dan daar de Jonken zelve oneindig veel van 

 elkander verschillen , zo wel in opzicht van de vruchtbaarheid , als andere omstan- 

 digheedeu , kan men hier alleen zulke Jonken verstaan , welke de grootste quantiteit 

 Pad ij oplee veren en daar en boven goed geleegen, niet te moeijelijk te bewerken en 

 vooral ook niet zeer aan misgewassen blootgesteld ziju , zo als doorgaans met die van 

 Goenoengkendang , Kabo en Lingkir het geval is en alwaar buiten dien ook de beste 

 Jonken wel meede 45 Amatten Padij opleeveren , doch van ieder der 25 Gedengs , 

 waaruit een Amat bestaat , niet meerder zuivere rijst komt dan 9 katjes , daar dit in 

 de andere Distrikten van 12 tot 16 katjes bedraagd, ongereekend noch de minder 

 goede geleegeutheid , om het overgehoudene van de hand te kunnen zetten , en waar- 

 om men dan ook aldaar dikwijls een geheele Jonk voor een enkelde Tjatja reekend 

 en zomwijlen zelvs voor noch minder. De hier bedoelde Jonken nu kunnen bij een 

 ordinair goed gewaseh , zo als ik reeds hier voren aangemerkt heb , na aftrek van het 

 aandeel der snijders, wel tot 45 Amatten Padij ieder voortbrengen en, als de oogst 

 bijzonder wel is uitgevallen , noch iets meerder , doch stelle slechts door den anderen 

 40 Amatten , dewijl men niet verwachten kan , dat die altoos even goed zal weezen. 

 Van deeze 40 Amatten Padij , moeten bij den inzaam , al direct afgetrokken worden . 

 de zogenaamde Padij Panadjoeng, Pagandekan , Pakasak , en üjekat en dan vervolgens 

 de rijst voor de leverantie aan het Gouvernement , item het Pitra voor den Priester 

 en wat dies meer is en welk alles op de eene plaats wel eenigzints verschilt van 

 het geen men op een andere ontmoet , doch echter doorgaans , bij een genomen , op 

 niet minder dan 16 tot 18 Amatten uitkomt, zo dat van een Jonk op zijn ruimst 

 genomen slechts 24 Amatten kunnen overschieten en dus voor een Tjatja niet meerder 

 dan 12 Amatten, dewelke tot Rijst gestampt en ieder gedeng, door den ande- 

 ren, teegen 12 katjes gereekend zijnde, eene quantiteit van dit graan uitmaakt 



van circa katjes 3600. — 



wanneer men nu steld , dat het Huisgezin van den Bezitter van zo een Tjatja 

 uit vier koppen bestaat , gelijk dit , de bevolking door een geslagen zijnde , 

 ook werkelijk op omtrent zo veel uitkomt , en dat deeze met haar vieren 

 dagelijks drie katjes nodig hebben , het geen inderdaad zeer gering is , als 

 men aanmerkt , dat een gezond Javaan zelvs met een geheel katje voor zich 

 alleen niet kan rondschieten , door dien al zijn voedzel in deeze rijst alleen 

 bestaat , met wat zout , een ritsgen , een weinig moeskruiden en nu en dan 

 een kleen stukje visch , of gedroogd vleesch , en het welk dus in een 



jaar bedraagd 1095. — 



zo blijkt , dat den Bezitter eenelijk noch aan rijst voor den verkoop over- 

 blijft circa katjes 2505. 



