— 72 — 



door Raftles benoemd tot lid van de kommissie voor de Javasche zaken, waarvan 

 Luitenant Kolonel Coliu Mackenzie President, en de Hollandsche ambtenaren Knops 

 en Lawick van Pabst de andere leden waren. 



Deze kommissie moest over het geheele eiland Java onderzoekingen instellen 

 naar alles, wat de keunis van den maatschappelijken toestand van Java kon vermeer- 

 deren , ter behoorlijke voorbereiding van de groote, door Rafl'les voorgenomen hervor- 

 mingen. 



Hij heeft derhalve aandeel gehad in de invoering van het landelijke stelsel 

 en een rapport ingediend, waarvan een extract, door Raffles gepubliceerd in zijne 

 Substanee of a minute, vertaald te vinden is in de Bijdragen tot het landelijk stel- 

 sel van den Heer S. van Deventer, deel I, pag 211 — 211. Onder zijne nagelaten pa- 

 pieren komen rapporten voor omtrent de residentie Soerabaija , de regentschappen Soe- 

 menap, Bangil , de vroegere landschappen Probolinggo , Bezoekie en Panaroekan en 

 Banjoewangie, welke van het jaar 1812 dagteekenen en derhalve voor Raffles bestemd 

 zullen zijn geweest. 



Omtrent zijn lateren levensloop is alleen bekeud, dat hij de vraagbaak was 

 der Residenten van Soerabtija, hun dikwijls met zijn raad en kunde bijstond, mede- 

 deelingen deed omtrent zijne partikuliere landen nabij Soerabaija en aldaar den 21 

 April 1836 overleed. 



De Heer Bleeker vermeldt in zijne reis-aauteekeningen over Java (Tijdschrift 

 van Ned. Indie, 1849, deel II, pag 18), dat zich op het land Goenoengsari een graf- 

 monument van Rothenbuhler bevindt. Hij behoorde tot die oude dienaren der O. J. 

 Compagnie, die niet met voorspraak in Indie aangekomen en spoedig tot winstgevende 

 betrekkingen bevorderd, in tegendeel alleen door kunde, vlijt en ijver zich langza- 

 merhand tot hooge en belangrijke waardigheden hebben weten te verheffen. Dat zijne 

 verdiensten door tijdgeuooten werden erkend, blijkt niet alleen uit de keuze van 

 Rafl'les , om aan een afgetreden dienaar het lidmaatschap van bovenomschreven kom- 

 missie op te dragen, doch reeds in 1S00 legde de Raad van Indie, van IJsseldijk, in 

 een officieel rapport de volgende vleijende getuigenis omtrent hem af: //Zoo ben ik 

 //van begrip, dat, indien de Hooge Regering mocht besluiten tot de voorziening in 

 //dat alles (nam. verbeterde regeling der Javaansche huishouding en tegengang van 

 //knevelarij) over te gaan , men aan den volgenden heer Gouverneur zoude moeten 

 //toevoegen den eerlijken en van Java s inlandsen bestuur veel kennis hebbenden Soe- 

 //rabaija 's gezaghebber Rothenbuhler om zoodanige veranderingen en verbeteringen in 

 //te voeren, als het beste met de plaatselijke gesteldheid zal overeenkomen. 11 



Dat Rothenbuhler een ijverig en kundig ambtenaar was , kan voorts blijken uit 

 de belangrijke verslagen, door hem uitgebracht over de Residentien Pekalongan en 

 Soerabaija ; zij leveren weder het bewijs , dat de slechte naam , aan de oude dienaren 

 der Compagnie gegeven , niet op allen toepasselijk was , en dat er onder hen personen 

 waren, bezield met goede bedoelingen en met een open oog voor de behoeften der 

 aan hen toevertrouwde landen en volken. 



