— 8 — 



Van Pajakoemboe , de hoofdplaats der L Kotta"s, 512 Meter boven zee gelegen, 

 volgt men den grooten weg naar de Hoof van Harau in noordelijke richting tot aan 

 Loeboeq-Liempalo; dit traject, 9'/ a Java-palen, is geheel vlak en per as te doen. 



Bij Loeboeq-Liempato bevindt men zich aan den ingang van de te recht beroemde 

 kloof van Harau, waarin de rivier Harau loopt. De kloof is een zeer nanw dal met 

 loodrechte zandsteen- en conglomeraatwanden, die zich 170 tot 200 meter aan beide 

 zijden boven den dalbodem verheffen. Een van de linkerzij takjes van de Harau valt 

 over den loodrechten wand als watervalletje in fijn stof naar beneden. 



De nauwe kloof heeft eeue lengte van 1 l j i paal ; het dal verbreedt zich zoodra 

 de zandsteenen plaats maken voor oude leigesteenten. 



Het rijpad klimt nu weldra sterk over de kampoengs Harau (540 meter) , 

 Hobo (690 m ) en Lamdei (+ 960 m ) naar het hoogste punt van den weg, de boekit Api, 

 988 meter boven zee. Het is een punt van eene secundaire waterscheiding tusschen de 

 rivier Harau en een harer zijtakkeu , de Ajer-Poeti. Van hier daalt men naar Oeloe- 

 Ajer (834 m ), alwaar een redelijk passantenhuis is en gewoonlijk overnacht wordt. 



De afstand van Pajakoemboe tot Oeloe-Ajer bedraagt 19 l / 4 paal. Van Oeloe- 

 A'fr klimt men weder naar den Boekit Betoeng , 900 meter boven zee, een punt van 

 de waterscheiding tusschen de Sinamar en de Mahi , dus tusschen het stroomgebied 

 van de Koeantan en de Afa//^ar-rivieren. Van dit punt daalt men voortdurend langs 

 de kampoengs Kotta-Toea, Kotta-Ranah , en Kotta- Alavi (£85 meter) naar Kotta-Ba- 

 roe aan de Mahi-rivier gelegen, de standplaats van den Controleur van Pangkalan. 

 Het ligt volgens mijne barometrische waarnemingen slecht 66 meter boven zee. De 

 afstand van Pajakoemboe tot Kotta Baroe bedraagt 32 '/ 4 paal. 



De reis naar Moeara-Takoes gaat nu verder te water. Van Kotta Baroe zakt 

 men eerst de Mahi-x\s\tx af, die zich met talrijke bochten tuschen oude leigesteenten 

 doorwindt , om zich bij de kleine kampoeng Moeara-Mahi in de Kampar-kanaa te 

 storten. Te Moeara-Mahi is een passantenhuis en wordt gewoonlijk overnacht. 



De richting van de Mahi-n\ier van Kotta-Baroe naar Moeara-Mahi is in 

 hoofdzaak van zuid naar noord; de Kampar-rivier komt van het X. W. en stroomt 

 beneden Moeara-Mahi in oostelijke richting verder. Beneden dit punt ligt slechts ééne 

 kampoeng, Poeloe-Gadaug , op ons gebied; verder stroomafwaarts beginnen de V Kotta's, 

 eeue onafhankelijke landstreek, die nog door geen Europeaan is betreden. 



Van Moeara-Mafü vaart men de Kumpar- rivier op, langs de kampongs Teatdjoemo- 

 Alei , Silakoet, Batoe- Besoer at, Benamang, Paugkai, en Kotta- Toea, naar Moeara-Takoes. 

 Door den snellen stroom kan die reis niet in één dag gedaan worden, men moet 

 overnachten in het passaoteuhuis van Batoe- Besoerat, dat tusschen de kampoeng van 

 dien naam, en de kampoeng Beiiamang ligt. Van het passantenhuis te Moeara 

 Takoes volgt men iu Z. W. richting een voetpad aan den rechteroever der Katnpar- 

 rivier , ter lengte van 1345 meter, en bevindt zich dan vóór den ingang der Hin- 

 doe-ruïneu, bij het punt A van onze situatieteekening (fig. 4). De reis van Paja- 

 ko-tnboe tot Moeara-Takoes duurt dus 5 dagen. Ter oriëntering van den lezer in deze 



