— 4 — 



verafgelegen en weinig bekende streken diene het reeds aangehaalde kleine kaartje (fig. 

 I) van de reisroute; het is eene copij van de nieuwe kaart van het Mijnwezen op 

 verkleinde schaal. 



Ik laat hier nu eerst volgen de belangrijke nota van den heer van Del- 

 den, de eerste persoon die als controleur over de nieuw ingelijfde gewesten werd 

 aangesteld. 



In Junij 1879 door het eerelid van het Bataviaasch Genootschap E. Netscher 

 uitgenoodigd , bij een bezoek aan de Hindoe-ruïnen te Moeara-Takoes , op den top van 

 het monument te onderzoeken of zich daar geen holte of opening kon hebben bevon- 

 den , tot het houden of dragen van eene eertijds daar wellicht aanwezige spits ( x ), 

 vertrok ik in Augustus daaraanvolgende naar Moeara-Takoes en bezocht de bouwvallen. 



Het larashoofd van Moeara-Takoes had op mijn verzoek, ten behoeve van een 

 beter overzicht van het geheel, het hout dat vroeger het uitzicht belemmerde, doen 

 wégkappen. 



Beter dan iemand te voren was ik daardoor in staat de uitgestrektheid dezer ruïnen 

 na te gaan. Het licht viel tevens zoo helder op de schoongemaakte plek, dat ik vormen 

 en lijnen der gebouwen , duidelijker dan vroegere bezoekers , vermocht te onderscheiden. 

 Ook was ik zoo gelukkig de gegiste opening op den top der Stoepa aan te treffen. 



De Heer Netscher , van een en ander verwittigd, vond het nu wenschelijk van 

 eene nadere opname en beschrijving werk te maken. Partij trekkende van de omstan- 

 digheid dat de Eerstaanwezend Mijningenieur ter kuste, de Heer R. D. M. Verbeek, 

 dit landschap nog ten behoeve der Mijnbouwkundige opname zoude bereizen, overreedde 

 hij dezen, bij gelegenheid zijner komst te Moeara-Takoes de bouwvallen in kaart te 

 brengen. Die opname geschiedde in Januarij van dit jaar (1880). 



Het zij mij vergund dien arbeid aan te vullen met hetgeen verder strekken kan 

 tot eene waardeering en beschouwing van voormalige toestanden. 



Luidens de traditie (trombo\s of tamba\s zijn hier niet) werd Moeara-Takoes 

 van overoude tijden reeds bewoond. De nederzetting ontleende haar naam aan de af- 

 vloeiing van de Soengei Takoes in de Kampar-Kanan. 



Zij moet zich voornamelijk langs de Kampar-Kanan hebben uitgebreid , want 

 achtereenvolgens ontstonden: Kota-Tjandi, Menangsabar en Kota-barat-padang-tja?idi , 

 alle eenige palen meer stroomafwaarts. 



Uit het van ouder op ouder overgegaan bericht : 



nTjundi dl ueloe — tjandl di ilir — oeloe di Boeriau-tifiggi — di Mr dl Bangkl- 

 miang dan tengah dl Moeara-Takoes" zou ook tot de meening kunnen besloten worden, 

 dat de vestigingen te Boerian tlnggl (tig. 1) (laras Kapoer non Sembilan) en Bangkl- 

 nang (onafhankelijke V Kotta\s aan de Kampar-Kanan) éénmaal onderdeden van de 



O Zie Tijdschr. voor Ind. Taal-, Land- eu Volkenkunde deel XXV, bladz. 220. 



