— 10 — 



Tjandi toea te zien, maar ik ben overtuigd dat bij eene voorzichtige uitgraving en 

 opruiming van de omliggende aarde en het puin, van dit monument minstens het 

 soubassement, en misschien ook nog wel een gedeelte van den bovenbouw, voor op- 

 meting en in teekening brenging vatbaar zal blijken te zijn. Die opruiming moet 

 echter zeer langzaam en voorzichtig geschieden; en daar hiermede verscheidene dagen 

 gemoeid zijn, ontbrak mij de tijd voor dit werk, dat ik overigens gaarne verricht 

 zoude hebben. 



Het soubassement van de Tjandi toea heeft waarschijnlijk den vorm gehad van 

 een vierkant, met twee of drie inspringende muren aan alle vier de hoeken, zooals 

 voorgesteld is in fig. 2, dan wel aan slechts twee der hoeken, evenals de onderbouw 

 van de Stoepa. Yan een trap aan een van de vier kanten is nergens iets te bespeuren. 

 Meer is er over den vorm van dit monument, zonder voorafgaande uitgravingen, niet 

 te zeggen. 



Zuidelijk van de Tjandi toea en slechts S 1 '^ meter daarvan verwijderd, ligt de 

 Tjandi bongsoe, eene 5'/ 2 meter hooge, afgeknot kegelvormige puinhoop, waarvan de 

 oorspronkelijke vorm in het geheel niet meer is waar te nemen. Maar ook hier zoude 

 eene zorgvuldige uitgraving misschien nog wel een gedeelte der vormen outblooten. 



Tegen de Tjandi hongsoe stoot aan de zuidzijde een rechthoekig, van boven 

 plat lichaam , dat van steeu is opgetrokken ; het is niet hooger dan l r / 2 meter boven 

 den grond, en vertoont op enkele punten onder de puinbedekking een eenvoudig lijst- 

 werk. Een dergelijk lichaam, echter nog meer vervallen en nog meer met aarde be- 

 dekt, ligt meer oostelijk aan de andere zijde der Stoepa. 



Zij worden door de inlanders t/palangka' 1 ' 1 genoemd. 



Terwijl er over het doel van de genoemde vier bouwwerken wel allerlei hypo- 

 thesen op te stellen zijn, maar zonder verdere uitgravingen weinig met zekerheid is 

 te zeggen, doet het vijfde bouwwerk zich door zijne nog vrij goed geconserveerde 

 vormen, als eene //Stoepa,'" eene bewaarplaats voor reliquïen kennen. 



De hoogte van dit monument bedraagt 12 meter; het bestaat, met uitzonde- 

 ring van enkele versieringen, geheel uit roode gebakken steenen, die zonder kalk op 

 elkaar zijn gestapeld. Intusschen schijnt het mij toch dat een of ander klevend 

 vocht moet zijn gebruikt, om de sternen eenigen samenhang te geven. Aan den voet 

 van den toren vond ik verscheidene stukken metselwerk, die van den muur naar bene- 

 den waren gevallen , waarvan de steenen zeer vast aan elkaar hingen, en alleen van 

 elkaar waren te splijten , door op de voegvlakken een kapmes te zetten en hierop een 

 korten sterken hamerslag aan te brengen. Het bleek dat de kanten der steenen zeer 

 glad en vlak, waarschijnlijk glad geslepen, waren. 



En dat dergelijke gladde steenen , alleen door drooge opeenstapeling , zouden 

 kunnen dienen om een hoogen toren , dikwijls met overhangend metselwerk , op te 

 bouwen, is wel zeer onwaarschijnlijk. 



Van de roode gebakken steenen werden er verscheidene gemeten, de dikte is 

 altijd even groot, maar breedte en lengte varieeren een weinig. 



