-- 2 — 



h. Paraliyangan. Op Bali eene verzameling van tempels voor heele en halve Go- 

 den, een Pantheon' 1 (Friedric/i). 

 i. Para- (allen, iedereen, gezamenlijk) en Hijang (Godheid, held, halfgod). In het 

 Javaansch en Soendasch veelvuldig voorkomende voor heilige personen, voorwerpen 

 en plaatsen. 

 h. Tanah Priangan. Toevertrouwde-laiiden [Steitz 1821). 



De Heer Rageman merkt hierbij op, dat in 1855 te vergeefs bij Eegenten en 

 hoofdpriesters navraag gedaan is naar de eenig ware beteekenis. Overal verschilde 

 de meening en oude lieden konden zich daarvan niets zekers herinneren. 



Nog twee andere conjecturen treft men aan in eene nota, afkomstig van wij- 

 len den Eesident Steinmetz , als : 

 l. Pri //verheven wezens 1 ' en liangan //in het luchtgewelf oprijzen.'" 



Dit zou moeten slaan op den laatsten vorst van Padjadjaran, Praboe Sili 

 Wangie die , na de verwoesting van zijn rijk , met de zijnen naar den berg Gedeh 

 vlugtte, en 

 m. Priangan. //Land, dat verwoest en ontvolkt is.' 1 



n. Ook vindt men in een verslag van eene tournee door de Preanger-Regentschappen, 

 gedagteekend 20 Jnlij 1752 , door den gekommitteerde tot en over de zaken van 

 den inlander , Hartingh , woordelijk aanget eekend : 



rrHaer Ed. (de Eegent van Soemadang) vertoonde , na het houden van een dis- 

 //coursie der landen, mij ook haar acten van haar voorvaders, verleend bij den 

 // veldoversten Couper in den jaare 1684 (*), wanneer de Preanger-landen onde r 

 //de Oost-Indische compagnie zijn geraskt en voorheen altoos onder den vorst 

 //(van Mataram) direct hebben gesorteerd , dat het woord van Priangan beteekend." 1 

 o. Eindelijk wordt in het dagregister van het kasteel Batavia, van 23 Augustus 

 1690 gewag gemaakt van het landschap Band-ong, //dat bewoond wordt door Ja- 

 //vanen, bijgenoemd Priangers, //omdat ze in 't gebergte wonen", zijnde van hare 

 //hoofden in verscheijde landschappen verdeelt ; doch hebben in oude tijden alle 

 //gesorteert onder den Pangeran van Sommadang (namelijk als Gouverneur van den 

 //Soesoehoenan van Mataram). De Bantammere noemen hunne bergvolkeren mede 

 //Priangers en ook wel de hoofden derselve Pengawa Goenong" 



De onder m aangegeven beteekenis verkrijgt eenigen schijn van waarheid , 

 indien men let op de omstandigheid, dat van den aanvang af, dat de Preanger-landen 

 onder het gezag van Mataram geraakten, Sulthan Ageng zich beijverde, om aldaar 

 nederzettingen uit Oostelijk Java en Negara s (hoofdplaatsen) te stichten ; wel een 

 bewijs , dat in die streken geene talrijke bevolking gevonden werd. 



Intusschen verdient het de aandacht , dat in geen der officiële bescheiden , tus_ 

 schen de Oost-Indische kompagnie en den Soesoehoenan van Mataram gewisseld, sprake 

 is van het woord Priangan en daar alleen melding wordt gemaakt van de Wester- 

 landen, met aanduiding van rivieren en bergen, als grensscheidingen. 



(') Hierover zul in liet denk' liuolilMuk n;ider worden gehandeld. 



