Daaruit zou men kunnen afleiden, dat gezegde benaming van niet zeer ouden 

 oorsprong is en misschien het allereerst, volgens een Soendasch geschiedverhaal door 

 Sulthan Ag eng , die in de 17 e eeuw (van 1613 — 1646) over Mataram heerschte, zal 

 zijn gegeven aan de Wester-landen , waarover hij Pangerang Depatie Rangga Gempol 

 Koesoema di Nota van Soemadang-larang , als Wedana aanstelde. 



Dit gebied nu zou de vorst //Priangan" 1 hebben geheeten , beteekenende een 

 //geschenk voortkomende uit een zuiver hart 1 '' {Hageman § 47). 



De onder a en m opgegeven afleidingen brengen het derhalve tot de waar- 

 schijnlijkheid , niet verder. 



Even onzeker als de naam zijn de algemeene grensbepaling , de inwendige 

 lands-verdeeling en de staatkundige verhouding der Preanger-landen , vóór 1600. 



Rijhloff van Goens , die in zijn tijd een werkzaam aandeel in de politieke lei- 

 ding der zaken en daarbij een onderzoekenden geest had, spreekt in zijne aanteekenin- 

 gen van 1656, met geen woord van de Preanger-landen. 



Alleen verhaalt hij-, dat tachtig jaren te voren, dus omstreeks 1576, Java nog ver- 

 deeld was onder veertien Koningen of Pangerangs, van welken hij in het westen noemt, 

 die van Bantam, JahJcatra en Cheribon. 



Deze drie vrije provinciën of koningrijken zouden //in het westen de geheele 

 noordzijde langs de zeekant'' 1 , en wat de twee eerstgenoemden betreft, /'dwars over het 

 geheele eiland'''' hebben omvat (*). 



De Gouverneur-Generaal Mossel, volgens zijne eigene verklaring, na Chasteleijn 

 de eerste, die zich met de geschiedenis der Jalckatrasche en Preanger-landen, wat meer van 

 nabij heeft bezig gehouden, bewaart in zijne rapporten van 1751 en 1754, evenzeer 

 het stilzwijgen omtrent de tijden, vóór onze vestiging en de heerschappij van Mataram. 

 De kommissaris Generaal Nederburgh waagt eene enkele, schoon onvaste schrede, 

 op dit terrein : 



//Yolgens hetgeen Valentijn' 1 zegt hij in zijn rapport van 23 November 1795, 

 //en de Regenten, bij overlevering, verhalen, zouden hunne voorouders in het begin 

 //der 15 de eeuw, gestaan hebben onder Cheribon, dat onder Sjech Ibn Moelana, een arabier 

 //en eerste voortplanter van het Mohamedaansche geloof op dit eiland, door de vorsten 

 //van Demak en Pad jarig tot een keizerrijk werd verheven, doch na zijn dood in een 

 //koningrijk veranderde en in lateren tijd geraakt is onder de heerschappij van twee 

 //Sulthans en een Pangerang, gelijk tot heden aldaar het bestier nog is-." 



//De Preanger-landen waren toen en misschien lang bevorens, wanneer dit eiland 

 //door verscheidene vorsten werd beheerd, die aan de opperheerschappij van den Soe- 

 //soehoenan (welke titel het eerst in 1645 aan de vorsten van Mataram gegeven is) 

 //nog niet gesubmitteerd waren, bekend onder het vorstendom Galoh, verdeeld onder 

 //verscheidene prinsen, die elk op zich zelven, over zekere distrikten regeerden. 



//Deze prinsen, met die uit het vorstendom Padjadjaran (waarschijnlijk nader- 



(') Tijdschrift van het Koninklijk Instituut voor de taal- land- en volkenkunde van N. 1., Deel IV 

 bladz. 352. 



