— 15 — 



////Pangerang was, de zoon van den Priester (Paudita) en hem werd de titel toege- 

 ////kend van Pangerang Dipati Rangga Gempol Koesoema di Nata. 



////En daarbij voegde de Vorst nog, dat hij aan het gebied van Rangga Gempol 

 ////voortaan den naam gaf van Priangan , omdat dit geschenk (de opdragt) voort- 

 ////kwam nit een zuiver hart; waarop Pangerang Soemadang weder naar zijn land kon 

 ff//terugkeeren."" 



De eenvoud van dit volksverhaal geeft daaraan iets natuurlijks. Het laat 

 zich gemakkelijk begrijpen , dat bij de spoedige en krachtige uitbreiding van het Ma- 

 taramsche rijk, onder Senopali Mataram en Sulthan Ageng , in het laatst der zes- 

 tiende en in het begin der zeventiende eeuw, de aan dat rijk grenzende volkshoofden 

 op de gedachte kwamen, zich liever uit vrijen wil te onderwerpen, dan kans te loo- 

 pen van met geweld overmeesterd te worden. 



Intusschen is hier verschil met de meening, welke bij Rijklojf van Goens 

 en Raffles wordt aangetroffen, waarover nader, dat namelijk de suprematie van de 

 Mataramsche vorsten over de Preanger --landen het gevolg zou geweest zijn van krijgs- 



geweld. 



Hoe dit moge zijn, zooveel is uit een aantal omstandigheden, met vrij veel 

 zekerheid, af te leiden, dat de invloed en de magt van Mataram op en over de Pre- 

 anger-landen dagteekent van den aanvang der 17de eeuw. 



De geschiedenis van den straks genoemden Soemadang schen Pangerang Depati 

 Rangga Gempol Koesoema di Nata vermeldt, naar luid van het Soendasche volks-ver- 

 haal , het volgende : 



//Eenigen tijd na zijne aanstelling tot Gouverneur (wedana) over alle de Wester 

 "{Priangan) landen, ontbood de vorst van Mataram (waarschijnlijk Sulthan Ageng) den 

 //Pangerang Soemadang en droeg hem op om den Pangerang van Sam/pang (Madoera) 

 //tot onderwerping te brengen' 1 ( 1 ). 



De Sampangsche Pangerang zou zich, zonder slag of stoot hebben onderworpen, 

 omdat hij in familiebetrekking stond met den Pangerang van Soemadang. 



Laatstgemelde overleed te Mataram. 



Tijdens zijn afwezen, was het bestuur over Soemadang opgedragen aan Pange- 

 rang Mas Rangga Gedeh, een anderen zoon van Gessan Oeloer en als zoodanig oom 

 van Pangerang Aria Soera di Wangsa, die als zoon van den overleden Depati Koe- 

 soema di Nata, regtens had behooren op te volgen. 



Over die achterstelling of, volgens eene andere overlevering, wegens den ver- 

 moedelijken moord van zijn vader te Mataram, verstoord, verwijderde deze zich naar 

 Bantam, zocht heil bij het vorstenhuis aldaar en was oorzaak van de latere Bantamsche 

 invallen in de Preanger-landen en Cherïbon. 



Tengevolge van de woelingen van dezen neef Pangerang Aria Soera di Wangsa in 



(') Volgens een Soemadangsch geschiedverhaal zou die opdragt geschied zijn aan Depati Oekoer, die 

 daarvan verzocht verschoond te Wijven, omdat hij geen hans zag te slagen. 



