— 27 — 



schiedenis voort van hare onderhoorigheid aan de vorsten van Mataram en, indien nu 

 die overleveringen, met aanwijzing van personen en plaatsen getuigen: 



dat deze wester-landen, omstreeks het laatst der 16e of het begin der 17e eeuw, 

 hetzij vrijwillig, hetzij met krijgsgeweld, onder die aanhoorigheicl geraakt zijn; 



dat de vorst van Mataram: 



a. den Praw^w-hoofden , Pangerans , Tommongongs, Wedana's , Mantri's, gezag gaf 

 over grootere en kleinere landschappen, hen naar goedvinden verplaatste, bij verzuim 

 of ontrouw gestreng strafte en ontsloeg; 



b. de Prea/iger-bevoÏÏLmg met hare hoofden ten oorlog zond; 



c. nieuwe volkplantingen en Negara's deed aanleggen en stichten ; 



d. de verschillende landschappen verdeelde, onder veelal Mataramsche opperhoofden ; 



e. Sommige deelen belastte met het onderhoud zijner paarden (Bandong), anderen 

 met het presteren van persoonlijke diensten ter hoofdplaats Mataram [Galoé] ; 



f. de hoofden der kabopatten 's jaarlijks ten hove verschijnen (Sewaka) en mate- 

 riële //hommages" opbrengen deed ; 



indien men bovendien let op de omstandigheid dat: 



g. bij alle bevelschriften, piagems en in de officiële korrespondentie, de javaansche 

 taal uitsluitend werd gebezigd ; 



dan kan de direkte heerschappij van Mataram over de Preaugerlandeu, gedurende 

 zeker tijdvak, kwalijk meer betwist worden. 



Ten overvloede wordt nog de aandacht gevestigd op drie piagems , bevattende 

 geheel op zich zelf staande feiten, van schijnbaar weinig gewigt, doch als bewijzen van 

 direkte inmenging van den Mataramschen vorst in de Preanger aangelegenheden, van 

 historische waarde. 



De eerste is door den Heer K. F. Holle openbaar gemaakt in het tijdschrift 

 voor Indische Taal- land- en volkenkunde, Deel XIII bladz. 492 en betreft eene 

 vrijstelling van alle diensten , verleend aan zekere Ki Moekara van de dessa Tjikeroe 

 in het Limbangansche , zijne kinderen , kleinkinderen en verdere nakomelingen ; en 

 zulks omdat hij Kiai Ngabehi Wira Mengala naar Bjakatra was gevolgd en zijn linker- 

 arm door een geweerschot verloren had, terwijl hij laatstgemelden trachtte te be- 

 schermen. 



De tweede heeft betrekking op de schenking door den soesoehoenan Ammigkoerat 

 van een stuk woesten grond in het Galoesche , met den naam van Bakeloeng aangeduid, 

 aan zekeren wapensmid Na,ngganan geheeten , afkomstig van Padjadjarati , met ver- 

 gunning dat ledige (woeste) land te bewonen en zijne smeden daar te verzamelen. 

 De derde is van Soenan Poeger. 



De tweede en derde oirkonden worden aan den voet der bladzijde medegedeeld, 

 vertaald door de Heeren Colien Stuart en Holle gezamenlijk (*). 



O Nawala (bevelschrift) van ons Soesoelmau Mangkoerat , die heerseht uver drie en dertig eilanden. 

 Daar wij besloten hadden te doen aanmaken wapenen {Sandjaia, schietgeweer ?) uit zwart koper en zwart tin (lood?; 



