— 28 — 



§ 2. 



Bronnen van Europeschen Oorsprong. 



Als de oudste Europesclie bron verdient hier in de eerste plaats vermelding 

 //de Corte beschrijvinge van 't Eijland Java" 1 van Rijlcloff van Goens, die tusschen 

 1648 en 1654 herhaaldelijk te Mataram vertoefde en aldaar zijne inlichtingen ontving 

 van zekeren Pangeran Porbaija. 



Dit stuk, openbaar gemaakt in het Tijdschrift van het Kon. instituut voor Ind. 

 taal-, land- en volkenkunde, Deel IV, bladzijden 351 — 367, ofschoon ten aanzien van 

 de staatkundige verhouding der Preanger-landen geene direkte inlichtingen bevattende, 

 is niettemin der aandacht allezins waard , om zich een algemeen denkbeeld te vormen 

 van den politieken toestand op Java , vóór en omstreeks de eerste helft der zeventiende 

 eeuw. 



van Toe(n?) djoeng-Bang, waven alle sajangs (smeden) onder driehonderd bekels opgeroepen, en werd hun ge- 

 last die wapenen te vervaardigen; maar het koper en tin wilde niet smelten. Toen gaf Wira Goena te kennen 

 aan den Soesoehoenan, dat er voor een dag en nacht een teeken (? lamat) geweest was voor den vorst, om te 

 zoeken een sajang, afkomstig van Padjadjaran. Nadat al de Bopatis daarop ondervraagd waren, zeide Wira 

 Nangga tot den Soesoenan: //«Ja Heer, er is onder uwe onderdanen zekere Nangganan, voorheen van Mata- 

 'iiiram (Padjadjaran?) gekomen.'"' Die Nangganan werd dus ontboden en gevraagd, of hij een sajang van 

 'i Padjadjaran was. 



-/«Ja; smelt dit! (werd hem gelast) en als het niet gelukt, moet het aan stukken gehakt worden.'"" Goed. 

 «Daarop werd het gesmolten, onder de 300 bekels uitgedeeld, en de wapenen voltooid. Er is eene belooning van 

 "den Vorst (te wachten). Kjahi Nangganan verzoekt (tot loon) een stuk grond. De Boepati's, daarop gehoord, 

 "Verklaren, dat er geen grond beschikbaaar is, doch Wira nangga zeide: ""Heer, er is een ledig stuk grond, 

 "«waarvan het bezit in geschil is tusschen drie partijen, Tjarebon, Gabang en Galoeh!"' De Soesoehoenan zei- 

 de toen tot Mas Girilaija van Tjarebon, Mas Satoe Djaija van Gabang en Mas Wira Nangga van Galoeh. 

 ""Dat stuk grond eisch ik op, en zet Nangganan er op, als hoofd (roerali) te Bakeloeng met vergunning om 



H ii en zich te doen vergezellen (of zich aan het hoofd te .stellen "ngirid") van de sa- 



"«jangs en het ledige land in bezit te nemen, zonder door iemand te mogen wordeu verontrust, zoo ver hun 

 ""gebied zich uitstrekt, want het is mijn eigen volk (?); wat zij van hun pluimvee of hun volk verliezen mogen, 

 ""worde hun drie- tot tienvoudig vergoed, voor één dat verloren is, drie terug; want het is mijn eigen volk (?) 

 «"Oostelijk tot Balambangan, westelijk tot Bantan." 



"Geschreven op donderdag 9 van de maand Rajagoeng (Besar?) jaar Bé. 



«Dit ben ik Arsa Manggala te Tjoawoer Koening." 



NB. "Dat ben ik" te verstaan als: "Dit is geschreven door mij." 



II. "(Wij) . . . Soesoenan Adipati Poeger . . . van Mataram, die heerschappij voeren over het eiland 

 »Java en verheven zijn door de compagnie doen te weten aan (of aangaande?) al de sajangs (kopersmeden:) die 

 "door ons gesteld zijn onder het bestuur van Kjahi Dalem Nangganan ; gevestigd te Bakeloeng, als hoofd over 

 "al de sajangs, oostelijk tot Balambangan , westelijk tot Banten, dat wij thans aan de compagnie hebben afge- 

 staan het grondgebied, zich uitstrekkende uoordelijk tot Tandjoengan Losari, zuidelijk tot Moara Bonan. 

 «Aangezien wij de saijangs als ingezetenen hebben doen verblijven bij de S000 gezinnen, zoo wachte zich ieder 

 «van hen te verontrusten. Wij bevelen hen in de hoede van Pangerang Girilaija van Tjarebon , van Pangerang 

 "Soetadjaija van Gebang, van Toemengoeng Pamoelian (van?) Kwasen, van Ki mas Wiranangga vau (lm) ba- 

 "nagara, van Ki Depati Karta Boemie, van Ki Toemengoeng Wira Badaha, van Sockapoera, vau 'foemengoiig 

 uTanoe baija van Pralcan moentjang, van Toemeugoeug Wira Ngoenangoen van Baudoeng, van Ki Mas Rangga 

 " Gempol van Soemedang. 



"Geschreven Zaturdag 6 Moeharam jaar Bé. 



