— 30 — 



//zijn qualiteijt waerdig, te geven, den naem van Pangeran te gering zijnde, als gemeen 

 //met andere heeren, zijne onderdanen en die hier de beste naem bedacht, sonde ver- 

 //heevén ende verbeerlijckt werden. Een der grooten nam seeckeren dacb waer, dat 

 //den Koninck te voorschijn kwam, ende deede aldaar met groote eerbiedigheijd een 

 //oratie over 's koninghs groote daden, waer over hem toekwam den naem soesoehoenan 

 rrlngalaga Mataram, ofte de hoogste off opperste strijdbare vorst, beteeckenende in de 

 //javaense taal, een zeer arroganten eertijtel, als ofte ter wereld geen grooter te vinden 

 //was, ende 't woord Mataram niet meer, als dat zijn hoff daer zij. Deesen naem 

 //hebben alle grooten gepresen ende den Koninck cleselve opgedragen, sich alle onder 

 //zijne beerschappij buijgeude , die den Koninck met een stilzwijgend toeknicken nae 

 //hnnne wijse aennam ; vereerende den naemgever met den tijtel van Raden Aria Wiera 

 nNata Pada off onderprince verstandig boven andere, hem daerenboveu met landen en 

 //volck onder zijn heerschappije begiftigende en om onderscheijd te maecken tusschen 

 //de overheerde koninghen ende den Pangeran van C/ieribon, soo gaff hij mede aen 

 //den Pangeran Cherïbon , den naem van Banambahan C/ieribon, dat is in substantie, een 

 //heere die men sonder reverentie niet genaecken mach. 11 



In een ander rapport van van Goens, één jaar vroeger opgesteld (1655), spreekt 

 hij van een //importanten oorlog, welken de vorst van Mataram tijdens zijne laatste 

 //zending derwaerts in 1654, in 't hoofd had, vermits men daegelij es, in 't hoff nergens 

 //mede besich was, als met roers te maecken en wapenen te vergaderen. 11 



//Ende 11 , zoo verhaalt hij verder, //hoewel ick noch geen gedachte hebbe, dat hij 

 //(Soesoehoenan) ( J ) zoe vermetel zij om Batavia te durven aentasten soo betracht mij 

 //immers geensints, dat zijn volck met sulcken grooten ijver rondom langs de rivier 

 r/Ci-awangJi (onse limietscheijdinghe) begint te nestelen, daer zij al met duijsenden 

 //beginnen te wonen, heele bosschen wegh te hacken, dat nae 't verloop van eenige 

 //jaeren wel van quade consequentie mocht werden. De hoedanickheijdt en de gelegen- 

 //heijt derselver, heb ik persoonlijck pertinent afgesien, als bij een correcte caerte UEd. 

 //can verthoont worden , hebbende daertoe occasie gehadt, weijnich dagen voor mijn 

 //vertrek nae ? t vaderland, als ick bij mijn Heeren den Gouverneur-Generaal en Raden 

 //(volgens resolutie) gecommitteert was derwaerts te vaeren, om 't geen de onsen aldaar 

 //aengedaan was te beletten , gelijck mede noch eens voor drie jaeren, om deselve 

 //oorsaeck, doch vond ik nu sulcken merekelijcke veranderinghe , dat de javaenen al 

 //meer dan 4 mijlen geapprocheert waren ende reets overvloedich rijst groeijde, daer 

 //te voren apparent noijt menschen geweest hadden. Om echter UEd. met geen on- 

 //noodige zwarichheijt te becommeren, ben ik van vaste opinie, dat hij zijn volck eeu- 

 //maal sal voeren naar Balambangan, die noch telckens van 't eijlant Bah'} versterekt 

 //worden ende aen die cant trachten zijn religie in te voeren; ende dit hem wel 

 //geluckende (als apparent zij), sal bij trachten den Bantluuiimer te dwingen, om bent 

 //voor Heer te kennen , gelijck hij reets den Cheribouder al ten hove get rocken en de 



(') Amangkoerat I, bijgenaamd Tegal Wangie, die in IC?? stierf. 



