— 37 — 



zullen erkenneu, zulk eene volslagen onkunde heeft kunnen verraden omtrent de 

 staatkundig-e verhouding der vorsten van Mataram tegenover de Regenten der 

 Preanger landen. 



Met dat gebrek aan kennis, als een natuurlijk gevolg van de staatkundige 

 gedragslijn der O. I. Kompagnie , moet men , gelijk van zelf spreekt , vrede hebben, 

 doch geenzins mag genoegen worden genomen met historische beschouwingen, be- 

 rigten of konjekturen , welke , ofschoon afkomstig van overigens uitstekend bekwame 

 mannen en steunpilaren der oude Regering , thans blijken verkeerd , verwrongen of 

 uit de lucht gegrepen te zijn geweest. 



De aangehaalde autoriteiten kleven allen het gevoelen aan, dat de Preanger 

 Regenten eertijds waren zelfstandige vorstjes , hoogstens leenroerig, vermoedelijk in 

 den aanvang aan de vorsten van Cheribon, daarna aan den Soesoehoenan van Mataram, 

 later , tot zekere grens , ook aan de Kompagnie. 



Indien geen betere dunk moest bestaan van de waarheidsliefde en de goe- 

 de trouw dier mannen , zou ligtelijk het vermoeden kunnen oprijzen, als ware zoo- 

 danige meening speciaal uitgedacht, om de schuld van den druk, waaronder de 

 Preanger-bevoïkmg steeds heeft gebukt gegaan , over te laden van den Leenheer op 

 den Leenman; want in naam mogen de ■ Preanger-'RGgGïiten //éigenheerigê" vorstjes 

 zijn geweest , in ïverlcelijhlieid waren zij , te voren gehoorzame dienaren van den 

 Soesoehoenan van Mataram, daarna creaturen en // leveranciers " der Kompagnie, bo- 

 vendien goedkoope en zeer noodige tusschen-personen tusschen haar en de bevolking, 

 den producent. 



Blijkens de medegedeelde citaten zouden volgens Mossel, Tjiandjoer, Djam- 

 pang , Tjiblagon en Tjilcalong , — op eene andere plaats spreekt hij alleen van Tjiandjoer 

 en Tjiblagon , — te voren niet tot Jahatra , maar onder Cnerioon als afzonderlijke 

 Regentschappen hebben behoord en bestuurd zijn geworden door de voorouders van 

 den toenmaligen Regent van Tjiandjoer , Depatti Wira Tanoe Datar. 



Naar de meening van Nederhirgli schijnen al de Preanger-landen, toenmaals 

 bekend onder den naam van het vorstendom Galoli , na de invoering van den Islam 

 door Sjec/i Ibn Moelana en de verdeeling van Clierïbon , onder twee Sulthans en één 

 Pangeran, aan laatstgemelden cijnsbaar te zijn geworden. 



De waarschijnlijkheid dier meening grondt hij hierop, dat de Preanger-landen, 

 nadat zij reeds onder de Kompagnie behoorden, in 1706 onder het opperbestuur van 

 den Pangerang Aria van Clieribon zijn gesteld, om in haar naam //toezigt te houden 

 //en op den inzaam der producten te letten , waartoe zijn vorig oppergezag denkelijk 

 //aanleiding zou hebben gegeven.' 1 



De kommissie van 1805 veronderstelt, dat Tjiandjoer en de drie genoemde dis- 

 trikten behoorden onder de, met den zwaarde gekonkwesteerde , landen van Jakatra, 

 vermits deze niet met namen genoemd zijn in het traktaat van 19 en 20 Oktober 

 1677. 



Van eene opperheerschappij van den Soesoehoenan over de Preanger-landen maakt 



