— 38 — 



* 

 Mossel geen gewag. Hij behandelde trouwens meer uitsluitend den staat der Jaka- 



trasche Regentschappen. 



Ook Nederburgh verklaart daarvan nergens eenig blijk te hebben kunnen ont- 

 dekken. 



Wat betreft de veronderstelling van Mossel en van de kommissie van 1805, 

 valt op te merken, dat, naar luid van het traktaat van 19 en 20 Oktober 1677, reeds 

 in 1652 de Soesoehoenan van Mataram de landen, gelegen tusschen de rivieren Tji- 

 danie en Tjitarum , dus allerwaarschijnlijkst Tjiandjoer , Djampang , Tjiblagon en Tjika- 

 long daarin begrepen , erkende als het eigendom der kompagnie , met kracht van 

 wapenen verkregen. 



Een van beide moet nu waar wezen , of die erkenning, door den Soesoehoenan in 

 de stad Mataram , in tegenwoordigheid van Rijklojf van Goens, mondeling geuit, is van 

 hem zelven herkomstig , of zij is hem, van wege de Kompagnie, in den mond gelegd. 



In elk geval was er, destijds althans, wat het Regentschap Tjiandjoer en de 

 bedoelde distrikten aangaat , noch bij den Keizer , noch bij Rijklojf van Goens eeni- 

 gerlei sprake van suprematie van den Pangeran van C/ieribon over die landstreek en 

 nog veel minder van eigen magtige, zelfstandige of, gelijk Muntinghe zegt , //eigenhee- 

 //rige vorstjes' 1 aldaar. 



Evenmin vindt men in de traktaten van 25 Eebruarij en 19 en 20 October 

 1677 omtrent een en ander gewag gemaakt, ten opzigte van de overige Preanger-landen. 



Wel spreekt de Keizer daarentegen, in laatstgemeld traktaat, van zijne Gouver- 

 neurs , mindere bevelhebbers en gemeene onderdanen in die landen ; maar die oppermagt 

 van den Soesoehoenan van Mataram over de Preanger-landen was, volgens Nederburgh 

 en de kommissie van 1805, slechts eene fiktie, eene aanmatiging en heeft in werkelijk- 

 heid nooit, voor 't minst niet onmiddelijk bestaan, of, zóó die al moge bestaan 

 hebben , dan was zij , naar Muntinghe 's bewering , zwak en zonder invloed op het lands 

 bestuur. 



De cessie van 1677 was, volgens Nederburgh, slechts eene zoogenaamde, eene 

 quasi-cessie, meer politiek dan wezenlijk en enkel in het leven geroepen, om eventuele 

 reklames en verwikkelingen van en met den Javaschen Keizer te voorkomen. 



Intusschen gaf die quasi-cessie dan toch per se zóó veel te kennen , dat men 

 haar noodig keurde; en, indien de vermeende suprematie van de vorsten van Cheribon 

 regtmatiger en meer daadwerkelijk , dan wel de magt der Preanger Regenten eigenhee- 

 rig was , waarom heeft de Kompagnie dan niet liever verbonden of kontrakten met 

 dezen gesloten? 



Wat daarvan inderdaad zij , zal men uit de bescheiden van inlandschen oor- 

 sprong hebben ontwaard en zal nader kunnen blijken uit het III e hoofdstuk, waarin over 

 de Preanger-landen onder de Kompagnie opzettelijk zal worden gehandeld. 



Muntinghe gewaagt, in zijn boven aangehaald rapport van 1821 , van een nieuw 

 verbond, dat de Kompagnie met de //eigenheerige , onafhankelijke Preanger vorsten 11 , 

 zou hebben gesloten , over het bestuur hunner landen. 



