— 41 — 



dagteekeiid 27 Februarij 1681, beloofden om, bijaldien de Soesoeboenan niet te 

 bewegen niogt zijn de gemaakte artikelen aan te nemen , alsdan het verbond tot diens 

 volkomeue genoegen met 2 a 3 artikelen te vermeerderen , //zoo als de Kompagnie 

 //die noodig en billijk zal oordeelen. 11 



Zij erkenden alzoo den Javascben Keizer als him meerderen en oudsten , dien 

 zij zooveel mogelijk zochten te believen , en de Kompagnie als een goed gebnnr , 

 bondgenoote , schuts- of bescherm- vrouw , die voor al die kwaliteiten eenige niet on- 

 aanzienlijke voordeeleu , regten , vrijheden , magt en pülegiften bedong. 



Van de Precmger-lcmden wordt in dit verbond met geen woord gesproken. 

 Ook blijkt nergens iets van het bestaan van een dergelijk verbond tusschen de Kom- 

 pagnie en de Regenten aldaar. 



Uit artikel 2 van het traktaat van 5 Oktober 1705 ( x ) zal men kunnen zien, 

 dat de Soesoehoenan aan de Kompagnie voor goed cedeerde de jurisdiktie over en 

 den eigendom van de landschappen, gelegen bewesten de rivieren Losari en Donan 

 aan de Noord- en Zuidkust ; terwijl hij tevens bij artikel 3 de landen , Prinsen en 

 volkeren van het Koningrijk Clierïbon als vrij erkende, waarop hij, noch zijne opvol- 

 gers, iets te pretenderen hadden, als zijnde door de kompagnie in 1680 van de 

 overheersching van de Kidolsche roovers verlost en met toestemming, zoowel van den 

 jongst overleden Soesoehoenan (Amangkoerat Senopattie Ingalaga) als van de drie Prinsen 

 gebroeders en het geheele volk van Clierïbon , onder hare bescherming genomen. 



Tegenover de .veronderstellingen der genoemde mannen komt het van belang 

 voor deze paragraaf te besluiten met een citaat, genomen juist uit de retro-akta 

 van de sekretarie der Hooge Regering , welke volgens Ned.erburgli en de kommissie 

 van 1805 onderwerpelij k geenerlei narigt inhielden. 



Dit citaat , dat eigenlijk , naar chronologische orde , had behooren vooraf te 

 gaan, doch als sterk sprekend argument voor het slot is bewaard, strekt ten bewijze 

 van het direkt bestuur van den vorst van Mataram over de Preanger-landen. 



Zekere mardijker, Juliaan de Silva , werd op den 5 Junij 1641 met 6 Javanen 

 van Bantam naar de rivier van Krawang (de Tjitarum) gezonden, //om met dezelve, 

 //als een ingezeten van Bantam, te besichtigen, wat negrijen, daer sedert eenigen tijd 

 //herwaerts veel van gerucht is, boven langs gen d . rivier, van de Mataramse Javanen 

 //gemaekt worden ende wat derzelver gelegenheijt aldaar zij. 11 



Het verslag van de zending vindt men opgeteekend in het dagregister van het 

 casteel Batavia, op 2 Julij 1641 en is van den volgenden inhoud: 



'/Soo retourneert meede den mardijcher Juliaan de Silva, rapporteerde, hoe 

 //dat met sijn bijgaande Javanen aan de geruchte (bedoelde) negrijen op de rivier Craoan 



O Dit traktaat, alsmede die van 20 Februarij en 19 en 20 Oktober 1677, naar welke staatsstukken reeds 

 herhaaldelijk is verwezen, worden in hun geheel bij §c van dit hoofdstuk opgenomen, vermit zij ook bij de 

 behandeling der volgende hoofdstukken van dit rapport als vraagbaak zullen moeten dienen. 



