— u — 



Terwijl in de vorige paragraaf gebleken is van de geringe mate van kennis, 

 die voorheen bestond omtrent de inwendige gesteldheid der Preanger-lauden, zou het 

 een vruchteloos streven zijn tot in de bijzonderheden te willen nasporen, hoe die 

 landen, tijdens de opperheerschappij van den Javaanschen Keizer, waren verdeeld en 

 onderling begrensd. 



Bij zulk een schralen oogst als, blijkens § b, in de authentieke geschriften 

 van de hoogste dienaren der Kompagnie verkregen is, moet wel de toevlugt genomen 

 worden tot den inhoud der tusschen haar en den Javaschen Keizer gesloten traktaten zelven. 



Het traktaat of liever de vredesvoorwaarden van 1646 zijn vervat in de resolutie 

 van 14 September van dat jaar. 



Yan jurisdiktie of limiete was daarin echter , met geen woord , sprake. 



De vorst verzocht eene jaarlijksche toezending van allerlei kleedjes en rariteiten, 

 — overvoer zijner zendelingen met Hollandsche schepen , — vrijlating van Mataramsche 

 Javanen , te Batavia gevangen zittende , — wederzij dsche uitlevering van vlugtelingen, — 

 ouderlingen bijstand in oorlogen en vrije koopvaart voor al zijne onderdanen. 



De Bataviasche regering stond de vier eerste verzoeken gaaf toe, doch wat 

 betrof den ouderlingen bijstand in oorlogen, maakte zij de restriktie, dat zulks zich 

 niet verder zou uitstrekken dan tot degenen , waarmede de Kompagnie zelve in open- 

 baren vijandschap leefde en geen //besprek van vrede zamen had aangegaan", terwijl zij 

 ten aanzien der gevraagde vrije koopvaart voor alle 's Keizers onderdanen daarvan uit- 

 zonderde Ambon, Banda, Ternate en de Molukkos , waartoe kompagnieVpassen zouden 

 benoodigd zijn. 



De Javasche keizer bleef tot 1652 aanspraak maken op het grondgebied van 

 Jahatra. 



Sedert, bij aanwas van invloed eu magt, heerschte bij de Kompagnie de 

 koopman wel altijd vóór, doch begon zij te gelijkertijd mede te streven naar soeve- 

 reiniteitsregten en uitbreiding van grondgebied. 



Dit openbaart zich in het volgende traktaat , tusschen den admiraal Speelman 

 en Kiai Wongso Bipo , Groot-Gouverneur van alle javaansche zeehavens en geniagtigde 

 van den Soesoehoenan van Mataram, Amaiigkoerat, op den 25 Februari] 1677, in de 

 loge te Japara gesloten , na de krachtige hulp , door genoemden vlootvoogd aan dien 

 vorst verleend, tijdens den opstand van Troeno Bjoijo. 



De inhoud van dit traktaat luidt als volgt : 



//Naerder articulen en poincten, waarop tusschen den Hooghen Edelen "Welge- 

 // boren heere Qjuey (Kiai) Nebey Wangsa Biepa groot-Gouverneur Van alle de Javaansche 

 //zeehavenen en de expres gevolmagtigde van zijnen Heer , den grootmagtigsten Sou- 

 //souhounangh in de Mattaram, uijtwijsende 2 diversche brieven daervau zijnde, welker 

 //translaten in originele aan dezen geannexeerd werden ter eenre ; en de Heer Coruelis 

 ii Speelman ordinaris raat van India, admiraal etc, in den name van d'Ed". Heer Joan 

 ii Maets Kijker , Gouverneur-Generaal en de Heere raden van India , representerende het 

 //hoogste en souveraine gebied, van wegen de Generale vereenigde Nederlantse gé'octroi- 



