DERDE HOOFDSTUK 



De Preangerlanden onder de 0. I. Kompagnie. 



(Van de traktaten van 1877 en 1705 tot de opheffing der Kompagnie in 1796). 



De wijze , waarop de kompagnie haar gezag ia de verschillende deelen van het, 

 door de in het vorig hoofdstuk vermelde traktaten, onder haar gekomen gebied niet 

 op eens, maar langzamerhand vestigde , hing zamen met haar steeds op den voorgrond 

 gesteld handels-belang^ en met de staatkundige beslommeringen , waarin zij destijds in 

 andere streken van Java gewikkeld was. 



De traktaten van 1677 en 1705 waren de vruchten van hare krachtige en 

 kostbare bemoeijingen , om het bijkans geheel vernietigde Mataramsche rijk weder op 

 te heften en te herstellen. 



Dat rijk, onder sulthan Ageng, die van 1613 tot 1616 regeerde, tot onge- 

 kende magt en luister opgevoerd, verminderde na diens dood trapsgewijs in aanzien. 



Zijn opvolger Amaugkoerat I {Tegal-Wangi van 1646 — 1677), een zwak en ver- 

 wijfd vorst, was niet eens in staat zijn gezag te handhaven tegenover zijne hofgroo- 

 ten en zijne vier zonen, de Pangerans Adipatie Anom, Martasana, Poeger en Siuga- 

 sarie, veel minder in zijn uitgestrekt rijksgebied. 



Daarbij kwam de opstand van den Madureschen prins Troeno Djoijo, een ener- 

 gieken woelgeest, die zich een grooten aanhang wist te bezorgen, oostelijk- en midden- 

 Java verontrustte en eindelijk de hoofdstad Mataram zelve ten onderbragt (1677). 



Eerst in 1680 eindigde die opstand; Troeno Djoijo, door de wapenen der kom- 

 pagnie in het naauw gebragt, kwam in onderwerping en werd te Mataram door den 

 nieuwen Soesoehoenan Amangkoerat II (Pangerang Adipatij Anom) vermoord. 



Voorts zwierven in Oostelijk Java talrijke benden Makassaren en Boegienezen 

 rond, die, na de bemeestering van Makassar door Speelman (1669), van daar waren 

 gevlugt , ■ — overal het land afloopende , nu eens op zich zelven, dan weder als helpers 

 van Troeno Djoijo, 



