— 75 — 



//klaring mocht comen uit te lecken en openbaer te worden, zoo verzocht hij dat Sr. 

 f/ van Dijch voormelt, hiervan maer mondeling verslag geliefde te doen, want de Ban- 

 //tammer daervan kennisse crijgende zoude hij hem gewisselijk trachten te verdelgen 

 //ende uijtteroeijen en 't welck hij, zonder Compagnie crachtige handt, mits de ver- 

 //deeltheijt der tegenwoordige regeringe, in 't minste niet zoude connen ontwijcken, noch 

 //tegenstaen." Dar/register van 30 Julij 1678. 



Niettegenstaande alle voorzichtigheid bekwam de Sulthan van Bantam toch ken- 

 nis van deze zending en van de verklaring des Panumbahans, ten gevolge waarvan 

 hij aan den Eesident Gaaf zijne bovenvermelde aanspraken op Cherïbon en Soemadang 

 herhaalde. 



Hij liet zich echter oogenschijnlijk door een //kalm schrijven 11 van de Bata- 

 viasche Eegering bevredigen ; doch gaf ondershands verlof aan Kieij Aria Monjaija en 

 Pangeran Kidol om, op naam van laatstgenoemden, met eene gewapende bende naar 

 Soemadang te trekken. 



In het laatst van Augustus 1678 vertrok van Dijk nogmaals naar Bantam, 

 nadat inmiddels Pangeran Kidol 400 man van allerlei soort naar Pamanoekan, In- 

 dr amaijoe , enz. had afgezonden. 



In het Dagregister wordt verhaald, dat zulks geschiedde, met //oogluijckinge 

 //en voorweten van den ouden Coninck, die zich openlijck buijten spel scheen te willen 

 //houden , om, indien de saecken van een quaclen uijtslach mochten werden, de schuit 

 //daeraf van zijn hals te connen schuijven." 



De ontvanst van van Dijk was alles behalve vriendschappelijk. Men rustte 

 zich in Bantam allerwege tot den oorlog toe, zoo ter land als ter zee, weshalve ook de 

 Kompagnie van hare zijde besloot //tegen de quade actiën van de Bantammers ons 

 //allenthalve in goet postuijr van defensie te houden. 11 Dagregister van 1£ Septem- 

 ber 1678. 



Ten derde male maande de Eegering van Batavia den Sulthan per brief aan 

 om den vrede niet te verbreken. 



De wederzij dsche verhouding bleef echter nog geruimen tijd op gespannen voet. 



Gedurende de jaren 1678, 1679 en 1680 waren Cherïbon en de Preanger-landen 

 het tooneel van regeringloosheid , roof en verwoesting. 



Eerstgenoemde landstreek , Panaroekan , Indramajoe , Tjiassem en Krawang, wer- 

 den herhaaldelijk verontrust door den Pangeran Kidol met zijn //opgeraept schuijm 

 //allerhande geboefte van Maccassaren , Bougijsen (Boeginezen) , Balijers enz." 1 : Soema- 

 dang werd ingenomen en was een tijd lang onder het bestuur van zekeren Chili Wi- 

 dara , een Balier , in boven aangehaalde volkshistorie Tjili Widara geheeten , aan wien 

 toen ook Bandong en Soekapoera onderworpen schijnen geweest te zijn ; eindelijk werd 

 ook de negorij Tjiandjoer afgeloopen door Ingebeij Jaija di Prana. 



Dit alles geschiedde op aanstoken, niet uit naam van het Bantamsche hof, dat 



