— 93 — 



vroeger den Pangeran Aria Cheribon en den Luitenant Lippius bovendien gelast, om 

 eene //limietscheijdinge van 'j3 Compagnie's en des sousouhounangs landen 11 te volbrengen 

 en zich //dienaengaende, na den inhoud van 't contract den 5 October Anno verleden, 

 //met den sousouhounang gesloten, te reguleren, sonder egter sig daeraen precise te 

 //houden , bijaldien de gecommitteerden van zijn Hoogheijt het een of 7 t ander, buijten 

 //t selve begrepen en van geen groot belang wesende, mogten comen te versoekenen 

 //te pretendeeren , om alsoo dat werk , zoo veel mogelijk , met wedersijts genoegen , 

 //ten eijnde te brengen. 11 Dagregister van 23 April en 21 Mei 1706. 



Meergenoemde Pangeran voleindigde alleen dat werk, omstreeks het begin van 

 Oktober 1706, naardien de Luitenant Lippius inmiddels was gestorven. 



Zijn verslag van die kommissie is opgenomen in het Dagregister van 9 Oktober 

 1706; hij had zich strikt gehouden aan den inhoud van artikel 2 van het traktaat 

 van 1705 (zie boven); van de opname had echter niets kunnen komen. //De Priangse 

 //volkeren, 11 zeide hij aan het slot, //zijn nog niet geteld, doordien tegenwoordig de 

 //gemeente, door gebrek van spijse verstroijt is en sig na die plaetsen begeven hebben, 

 //alwaer sij eenige spijse kunnen becomen." 



Hier kan het tijdvak dat de overgangs-përiode vormde van de Mataramsche 

 opperheerschappij over cle Preanger-landen tot die der O. I. Kompagnie, als gesloten 

 worden beschouwd. 



De gebeurtenissen, voorgevallen tusschen de traktaten van 1677 en 1705, zijn 

 eenigszins uitvoerig behandeld en, zooveel doenlijk, in haar verband medegedeeld, om- 

 dat zij, met betrekking tot het onderwerp van dit rapport, van het meeste gewigt 

 waren. Zij moesten doen zien , hoe de Kompagnie het gezag over de Preanger-landen, haar 

 achtereenvolgens door de Mataramsche vorsten afgestaan, opvatte en in uitvoering bragt. 



De Kompagnie heeft , van den aanvang af, — hare brieven , bevelschriften en 

 handelingen wijzen het uit , — nooit , evenmin als te voren de Soesoehoenans van Ma- 

 taram, de Preanger-hoofden als zelfstandige, //eenheerige vorstjes 11 aangemerkt. 



"Wel was zij al zeer spoedig , en zulks uit eene voorzigtige staatkunde, op mid- 

 delen bedacht , om alle zucht en elk streven daarnaar tegen te gaan. 



Zóó herstelde zij den Soemadangschen Pangeran niet in zijn gouverneurschap 

 over de Preanger-landen, hetwelk hij onder Sultan Ageng had bekleed ; maar koos een 

 onzijdig, aanzienlijk en wakker prins, den pangeran Aria Cheribon, om het oppertoe- 

 zigt , uit haar naam , over hen allen te houden , hunne geschillen te vereffenen , hun 

 grondgebied af te palen, de inwoners te tellen, de Kompagnie op de hoogte te 

 brengen van hunne gedragingen en voor te lichten aangaande hunne aanstelling of 

 ontslag en hare materiele belangen krachtdadig te helpen bevorderen. 



Door dien maatregel konden bovendien noch de pangeran van Soemadang, noch 

 de overige Regenten zich gekrenkt gevoelen, want de pangeran Aria Cheribon was 

 hooger in rang , in de eerste plaats als een deel uitmakende van de Cherïbonsche prieste- 



