— 108 — 



//de order van den Minister van den 15 Augustus 1806, daarvan worden uitgezonderd 

 //de notenmuskaat en de foelie. 11 



Ofschoon déze aangelegenheid niet regtstreeks betrekking heeft op het eigenlijk 

 onderwerp van dit rapport, staat zij er toch zijdelings mede in verband en, al. ware 

 dit zelfs niet het geval, kan het zijn nut hebben, om het allezins opmerkelijk oordeel 

 van JDaendels, benevens dat van den toenmaligen minister van Marine en Koloniën 

 (v. d. Iieim) te dezer zake, hier op te nemen. 



//Voorts doet het mij leed 1- ', zoo schrijft JDaendels, //de konklusiën van den 

 //steller van het 34 e artikel derzelfde Instruktie, dat namelijk de aanbreng en verkoop 

 //der koloniale produkten in het moederland voornamelijk de waarde der Indische bezit- 

 ntingen voor het Koninkrijk zoude uitmaken, in zoover te moeten verwerpen, dat uit 

 //de volvoering van hetzelve het verlies van de kolonie zou geboren worden,' daar het 

 //moederland van zijne koloniën nooit meer moet verlangen, dan dat de benoodigdheden uit 

 //het moederland getrokken worden en bij den uitvoer, de regten betaald en dat de 

 //principaalste produkten in het moederland worden ingebragt en aldaar insgelijks aan 

 //regten onderhevig zijn; dat voorts een genoegzaam aantal troepen en een aanzienlijk 

 //eskader schepen in de koloniën, op hare kosten, worden onderhouden en dat alle 

 //aangevoerde goederen, uit de kas van de kolonie betaald worden, ten einde niet 

 //alleen ten allen tijde in staat van tegenvveer, maar zelfs tot agressie gereed te zijn, 

 bij een te ontstanen oorlog. 



//Ik acht het van mijn pligt te zijn, deze aanmerking te brengen onder het 

 oog van Z. M., opdat dit artikel daarnaar veranderd en de kolonie moge behouden 

 //worden. " 



De Minister antwoordde daarop : 



//Ik moet echter hierbij opmerken , dat Z. M. hoopt en verlangt , dat de ko- 

 //loniën niet alleen indirekte , maar ook dadelijke voordeden aan het moederland zullen 

 //toebrengen en dat dus de plans, welke men in werking zoude willen brengen, ook 

 //altijd die strekking behooren te hebben. 11 



Naast deze zinsnede staat, in margine van den originelen brief, met de eigen 

 handteekeniiig van JDaendels er onder: 



//Ik begrijp wel, dat de ellendige situatie van de fmantiën dit doet wenschen, 

 //maar ook, dat de belangen van Z. M. op den duur meer zullen worden bevoordeeld 

 //door indirekte , dan door direkte voordeelen , welke de ruïne dezer kolonie zouden 

 //kunnen na zich slepen ; immers de massa der voordeelen zeer verminderen, wanneer 

 //hierin niet met zeer veel overleg wordt gehandeld. 



//Het is nu eerst , dat men hier een idee begint te krijgen van de sommen , 

 //welke de gerepatriëerden medevoeren en wanneer daar nog bij komen aanmerkelijke 

 //remises voor het moederland , is het niet anders mogelijk of de bronnen van welvaart 

 //moeten door gebrek aan circulatie opdroogen. Dat ik eenmaal het geluk liadde, de 

 //balans hieromtrent met Uwe Exc. op te maken! 11 



Reeds kort nadat de Maarschalk JDaendels het bestuur had aanvaard , verzette 



// 



"~»e 



