— 109 — 



hij zich, in zijne dépêche van 25 April 1808, met warmte tegen een geopperd plan 

 tot overvoer van de produkten ter verkoop naar Nederland. 



//De oud Gouverneur-Generaal Sibercf\ schreef hij, //mij gecommuniceerd heb- 

 //beude een gedeelte of extract uit eene door hem , 20 Maart, aan Uwe Ex. geschreven 

 //missive, waarbij hij van drie door hem in bedenking gegeven middelen, hoedanig de 

 //handel op de Koloniën voortaan uit het moederland zal worden gedreven, proponeert, 

 //om de produkten voor rekening van den lande van hier te doen afhalen, ben ik over 

 //dien voorslag met niet weinig surprise aangedaan geweest, omdat ik overtuigd ben, 

 //dat het bederf van de kolonie daaraan ten naauwste verbonden is. 



//Het diep verval van het vaderland is toch aan Uwe Ex. te veel bekend, om 

 //niet te weten, dat hetzelve buiten staat is om, gelijk het plan van den oud-Gou- 

 //verneur-Generaal Siberg mede brengt , aan de kolonie , bij wege van avans op de te 

 //ontvangen retouren, in de eerste twee jaren, drie millioen guldens 'sjaars te four- 

 //neren; — doch gesteld eens het konde, door buitengemeene efforts , de gevraagde 

 //penningen bijeenbrengen en daarmede jaarlijks continueren , zoo kan nogthans eene 

 //enkele rupture met de kroon van Engeland, of andere zeemogendheid, de geregeld e 

 //toeschikking van die penningen verhinderen, gelijk de oorlogen van de jaren 1780 

 //en 1795 daarvan de droevigste getuigenissen dragen, terwijl ook de aanbanden zijnde 

 //retouren niet kunnende worden verzonden, hierdoor plotseling eene penurie van pen- 

 //ningen in de kolonie en een nieuw embarras voor het moederland , om bij gemis van 

 //fondsen in die penurie te voorzien, geboren wordt (*), enz.. 



De Maarschalk Daendels , al ware hij de vrijzinnigste denkwijze toegedaan ge- 

 weest, zou door de tijdsomstandigheden gedwongen zijn geworden van het in praktijk 

 brengen daarvan, voor als nog, af tè zien. 



Hij moest het systeem van contingenten en verpligte leverantiën voor als nog 

 aanhouden , ja hij breidde het zelfs uit , echter niet , omdat hij daarin een kiem van 

 ontwikkeling zag; hij verzette zich tegen het overmaken van remises naar Nederland 

 en tegen den overvoer van produkten , ter verkoop aldaar , niet zoo zeer , omdat hij 

 zulks in beginsel irrationeel achtte , maar omdat hij anders voor het oogenblik niet 

 zou hebben kunnen leven en het staatshuishouden gaande houden. 



//De herschepping der Javaansche Natie' 1 '', zegt hij in zij n werk : Staat der Neder- 

 nlandsclie Oost-Indische bezittingen {Inleiding bladz. 10), is een onderwerp , dat, na verloop 

 //van eenige jaren , welligt tot rijpheid komen zal ; wanneer in alle opzigten de uit- 

 //werkselen der meerdere colonisatie, vrije kuituur en handel , zich ook ten aanzien der 

 //Javanen zullen ontwikkeld hebben. 



//Het is daarom, dat de beoordeeling van mijne verrigtingen nimmer moet af- 

 //gescheiden worden van die der buitengewone en noodlottige omstandigheden, waarin 

 "//ik mij aanhoudend bevonden heb." 



De inlijving van het koningrijk Holland bij het Eransche keizerrijk (1810) 



(') Hoe juist dit oordeel was, kan blijken uit de omstandigheid, dat in 1866, bij dreigend oorlogsge- 

 vaar door gaüscli Europa, de Indische produkten in Nederland nagenoeg onverkoopbaar waren. 



