— 116 — 



Baendels behandelde alzoo deze regentschappen, enkele plaatselijke eigendom- 

 nielijkheden uitgezonderd , op denzelfden voet als de overige gonvernements pro- 

 vinciën. 



Dit bewijzen zijne maatregelen ten aanzien van de hoofden en de bevolking. 



//De omstandigheden'", zegt de Heer Levijssohn Norman ( 1 ), //waarin Daendels 

 /'zich bevond , stonden de invoering van afdoende hervormingen in den weg. 



//Hij liet het eigenlijke fmantiële stelsel in zijne grondslagen onaangeroerd , 

 //maar nam een aantal maatregelen , door welke de invloed van het centraliserend 

 //gezag moest stijgen , terwijl de gansche regering eene rigting kreeg , waardoor zij 

 //het Aziatische spoor moest verlaten , om tot de Europesche begrippen van adminis- 

 //tratie te naderen. 



//Zóó werden de contracten met de inlandsche regenten door akten van aan- 

 //stelling vervangen. 



//Zóó verliet het Gouvernement den heaschen vorm van overeenkomsten en 

 //sloeg een bevelenden toon aan. Het was daardoor blijkbaar , dat de regenten amb- 

 //tenaren werden van het Gouvernement en niet langer bloote contractanten, geroepen 

 //tot het leveren van producten en van manschappen voor de openbare dienst. " 



Dat kontrakten-stelsel met de inlandsche regenten , — werd, zoo het ooit gere- 

 geld bestaan hebbe, — door de O. I. Kompagnie reeds omstreeks 1684 met betrek- 

 king tot dé Preanger-landen , verlaten. De dagregisters van het kasteel Batavia uit 

 dien tijd, bij het III e hoofdstuk aangehaald, en de akten van aanstelling, nog bij 

 de regent en-familien berustende, toonen zulks aan. 



Bij Daendeh in elk geval kwam de //heusche vorm" van overeenkomsten niet 

 in de gedachte. 



Het was al veel, zoo hij vormelijke verdragen aanging met de vorsten van 

 Soerakarta en Djokjokarta. Met de regenten der gouvernements-landen echter , die 

 van de Nederlandsche Regering benoeming, bevordering, ontslag, ja hunne geheele 

 ambtelijke stelling ontvingen , zou zulks, in zijn oog , hoegenaamd geene houding ge- 

 had hebben. 



Zelfs met de drie Cherïbonsche Sulthans maakte hij weinig omslag. 



//De drie Sulthans ,, ? zoo bepaalt artikel 1 van het Reglement van bestuur voor 

 de Clieribonsche landen, gearresteerd bij besluit van den 2™ Eebruarij 1809, — //zullen 

 //voortaan worden beschouwd en behandeld, als ambtenaren van Zijne Majesteit den 

 //Koning van Holland en in rang onmiddelijk volgende op den prefect ; doch overigens 

 nin alles aan denzelven ondergeschikt zijn en in den volsten zin moeten nakomen en 

 //executeren, de orders welke door denzelven worden gegeven". 



Evenzoo werden de regenten, volgens de organisatie voor het bestuur van 

 Java's Noord- Oostkust , gearresteerd bij besluit ven den 1 S»'» Augustus 1808 — t/VDoriaan 

 tigeconsidereerd als ambtenaren van Zijne Majesteit den Koning van Holland en moesten 



(') ])c Britsche heerschappij over Java, bladzijde 12s. 



