— 127 — 



Daarin werd voorzien bij de beschikking van den 13 en van Louwmaand 1810, 

 welke bepaalde : 



//dat de kleine pakhuizen op het geheele eiland Java, die tot faciliteit van 

 //den Inlander en van den inzaam der koffij, op verre afgelegene plaatsen zijn aangelegd, 

 //of nog zullen worden aangelegd, voorzien zullen zijn van schalen en gewigten , de 

 //ge wigten van koper of, bij gebrek van dien, van lood of steen, in welk laatst ge- 

 //val, dezelve een merk van den prefekt zullen moeten hebben, hetwelk de zwaarte 

 //daarvan aanduidt." 



De zorg omtrent al wat de koffij -kuituur en leverantie betrof, vooral ook, //de 

 //rigtige uitbetaling aan den gemeenen Javaan en dat hij in het gewigt niet wierd 

 //verkort," werd voorts nadrukkelijk aanbevolen aan de Landdrosten, Regenten en op- 

 zieners, bij besluit van den 15 ne van Zomermaand 1810. 



De tegenstanders van Daendels mogen hem nageven : 



dat hij eigen voordeel zocht , door Buitenzorg zich zelven als 't ware toe te 

 bedeelen en in perceelen te doen verkoopen en het land Jassinga zich, door de Hooge 

 Regering , als een geschenk te doen aanbieden , voor de expeditie naar Bantam; 



dat hij wat te ruw het mes in de wonden zette en vaak te harde maat- 

 regelen nam ; 



dat hij willekeurig beschikte over private fortuinen van naar het Yaderland 

 teruggekeerde kapitalisten. 



dat hij onbarmhartig zijne plannen doordreef, met betrekking tot het maken 

 van vestingwerken en wegen; 



dat zijne moraliteit te wenschen overliet, enz., enz. ; thans , nu de geschiedenis 

 meer dan eene halve eeuw tijd heeft gehad, om met kalmte de schaal der geregtig- 

 heid in handen te nemen, moet de evenaar in zijn voordeel overslaan. 



Zeker is het, dat ook ten aanzien der Preangerlanden , uit zijne voorschriften 

 niets blijkt , clan van eerlijke en weldadige bedoelingen. 



Alvorens dit hoofdstuk te eindigen , wordt nog aangeteekend , dat Daendels, ten 

 aanzien van zijne maatregelen betreffende het regtswezen, de posterijen, de hout- 

 bosschen en het aanleggen van den grooten weg over Java , — de Preanger-Regent- 

 sc/iappen wel plaatselijk, maar geenszins rëeel anders behandelde, dan het overige 

 gouvernements deel van Java. 



Omtrent het regtswezen en den invloed daarvan op de stelling der Preanger- 

 regenten schreef Muntinghe 'm zijn bij het II e hoofdstuk aangehaald advies , van 5 

 December 1821 : 



//De Maarschalk en Gouverneur-Generaal Daendels, het gezag van den kom- 

 //missaris over den inlander verbroken en zijn gebied gesplitst hebbende, door de op- 

 //rigting van een landdrost-ambt voor de Ommelanden van Batavia en van eene 



