— 134 — 



Voor zooveel betreft de landen Kraivaug , Tjiassem , Pammwehcm , Kandang-luiuer 

 en Indramaijoe , welke thans niet meer tot liet grondgebied der Preanger^Regentschap- 

 pen behooren , kan even als omtrent Krawang gezwegen worden. 



Bij den verkoop evenwel van de landen Soekaboemie , Tjipoetrie eu Oedjoug-bro/i, 

 zal nog een oogenblik behooren te worden stil gestaan. 



De aanvankelijk gestelde voorwaarden regelden , eerstens de wijze van betaling 

 der koopsom (artikelen 1 en 2 van het "advertisement ,, van 5 November 1812) en 

 bepaalden vervolgens : 



3 e dat de landen zouden bevrijd zijn van alle heerendiensten aan het Gouver- 

 nement en van alle gedwongen leveringen tegen onevenredige prijzen, doch in plaats 

 hiervan , zou eene jaarlijksche belasting van een half pCt. van het inkoops-bedrag, door 

 het Gouvernement worden geheven; 



4 e dat geeue heerendiensten van de bewoners zouden worden gevorderd , noch 

 eenige lasten van hen zouden worden geheven , dan de zoodanigen , die uit de voort- 

 brengselen van den grond, of uit den huur van huizen en gebouwen voortsproten 

 en bestaanbaar waren met 's lands wetten en gebruiken ; 



5 e dat de bazars, tolpoorten, hoofdgelden en andere dergelijke heffingen, uit- 

 sluitend aan het Gouvernement zouden toekomen , terwijl alle partikuliere landen aan 

 de algemeene wetten en koloniale ordonnantien zouden onderworpen blijven. 



Yóór de publieke veiling, in het begin van 1813, kwamen daar nog eenige 

 konditiën bij , onder anderen , dat de koffij-teelt op de bedoelde landen , aan de keuze 

 der eigenaren zou zijn overgelaten en dat het hoofdgeld van 24 stuivers van ieder 

 huisgezin , dat in de Preanger-Regentschapjien geheven werd , bij voortduring door het 

 Gouvernement zou worden geïnd. 



Het perceel Soekaboemie en Ijipoetrie werd voor 58000 Spaansche dollars ge- 

 gund aan den Luitenant-Gouverneur Raffies , den oud Gouverneur van Java's N. O. 

 Kust N. Engelhard , den Resident der Preanger-Regentschappen Th. Mc Qitoid en den 

 ambtenaar A. de Wilde; de eerste was eigenaar voor de helft en de drie anderen 

 hadden ieder een zesde aandeel. 



Oedjong-bron, gelegen in N. Oostelijk Bandong, kwam aan A. de Wilde voor 

 6153.56 Spaansche dollars; bij overname van den primitieven eigenaar Swalue. 



Toen deze handeling van Raffi.es afkeuring ondervond bij het Opperbe stuur in 

 Bengalen , ontdeed hij zich van zijn aandeel in Soekaboemie met geldelijk verlies ('). 



Deze grond-verkoop was in effekte geene vervreemding van eigendoms-regten in 

 Westerschen zin; maar eene cessie van de uitoefening van een deel der Soevereine 

 regten, den staat toekomende, waarvan de onderlinge verhouding, later, bij het staats- 

 blad van 1836 No. 19, voor zooveel doenlijk is gereglementeerd. 



De regts-magt bijv. en de heffing van reëele en personele belastingen, ver- 

 bleven aan het Gouvernement. 



( J ) Lcvijsso/tu Normait 11. bladz. 293 — 2'JC en 309. 



