— 186 — 

 § b. 



Staatkundige verhouding, 



Ofschoon Raffl.es, even willekeurig als Daendels beschikte over het grondgebied 

 der Preanger-Regenlschappen , ja zelfs den verkoop van landerijen op groote schaal, tot 

 in het hart dier residentie (Bandong en Tjiaudjoer) uitbreidde, voerde hij nogtans zijn 

 lievelings-systeem — het landrentestelsel , — aldaar niet in; maar liet de verpligte koffij- 

 leverantie , met den aankleve van dien, volgens de regelingen van Daendels bijkans 

 zouder verandering bestaan. 



//The system of vassalage and forced deliveries,' n zegt hij in zijne proklamatie 

 van 1 October 1813 (artikel o) //lias been abolished generally throughout the island, 

 //but in the Batavian and Preanger-Eegencies , such a modification of the former ar- 

 //rangements lias been carried into execution, as it was found practicable, under 

 //existing circumstances to introducé". 



llajjles geeft aan zijne onderwerpelij ke handeling dezen uitleg : 



//The coffee monopoly in the western districts , having been maintained on its 

 //former principle , during the period of the British administration , the inhabitans of 

 //these districts were precluded from feeling the eflects of the system introduced into 

 //the more Eastern districts , -but as it was in contemplation eventually to render the 

 //change general throughout the Island , preparatory measures were taken and a survev 

 //of these districts being made, the annexed statistical table was framed" ( 1 ). 



De Heer Levyssolm Nor-man trekt eenigszins in twijfel , of deze preparatieve 

 maatregelen' wel regt gemeend waren , omdat Raffles het behoud van het oude stelsel 

 in de Preanger-Regeutsckapipe'n bleef verdedigen //opgrond, dat het er zóó zeer inheemsch 

 //was geworden, dat tijd en gewoonte den inlander verzoend hadden met dat, wat 

 //hem bij den eersten aanblik tegenstond en in allen gevalle onregtvaardig blijft" ("-). 



Robert Rollo Gillespie, de vijand van Rajjles en als zoodanig een beoordeelaar. 

 met wien men voorzigtig moet zijn , ging nog eene schrede verder en liet liet voor- 

 komen, alsof de aanvankelijke verwaarloozing der koffij-kultuur iu de oostelijke dis- 

 tricten, ten doel had, om de waarde der koffij-aauplantingen in de Preatiger-Regenl- 

 sehappen en in het bijzonder op de aldaar verkochte landen te verhoogen : terwijl , vol- 

 gens zijn beweren, ten gevolge van dien land-verkoop , het koftij -monopolie van de 

 Preanger voor de Regering verloren was gegaan. 



C) History of Java, 11, bladz. 247. 

 C) LI. Uadz. 240—241. 



