

— 143 — 



De positie der hoofden beschrijft Bajfles zelf, zonder de Prmnger uit te slui- 

 ten , aldus : /'De Regenten behouden hun naam en hun rang , kortom alles , behalve 

 //hun direkten politieken invloed ; zij zijn nog altijd de eerste inlandsche ambtenaren 

 //in hun distrikt , handelende onder het onmiddellijk gezag van den Resident, zij hebben 

 //de mindere hoofden onder zich ; zij bewijzen goede diensten in het regtswezen en 

 //somtijds ook, bij de invordering der landrenten ; maar zij mogen niet meer, naar 

 //willekeur , over den inlander heersenen ; zij mogen zich niet meer een onverschuldigd 

 //deel van den oogst toeëigenen , of door allerlei heerendiensten hem onderdrukken. 

 //De Europesche Resident was de spil van het gansche raderwerk geworden; terwijl 

 //hem vroeger het beheer van den inlander schier geheel onttrokken was ; de onder- 

 //gëschikte hoofden vervulden ongeveer dezelfde betrekkingen als vroeger , met dit 

 //onderscheid , dat zij nu waren onderworpen aan het Gouvernement en niet , gelijk 

 //vroeger , uitsluitend aan hunnen Regent. De geheele keten was behouden , de spil 

 //alleen was veranderd'''' ( x ). 



De staatkundige verhouding der Preanger-Regentschappen was alzoo , tijdens het 

 Britsen tusschenbestuur , dezelfde als die der overige residentien van Java , uitgezon- 

 derd de niet invoering aldaar van het landrente stelsel , of met andere woorden , uit- 

 gezonderd het behoud der gedwongen koffij-leverantie , waaromtrent in het algemeen 

 verwezen wordt naar het XII e hoofdstuk van dit verslag. 



Aan het Engelsch tusschenbestuur wordt voorts toegeschreven de invoering 

 in de Preanger-Regentscïiapipen van eene belasting ad 1 ropy , of 24 stuivers van elk 

 huisgezin, onder den naam van // familiegeld'' n , alsmede van eene heffing van 12 

 stuivers , ter goedmaking der onkosten van de koepok-inenting. Deze laatste belasting 

 werd slechts in sommige districten geheven. 



Het is evenmin als aan den Heer Levijssolm Norman mogen gelukken , de be- 

 sluiten te vinden , waarbij beide heffingen werden uitgeschreven. 



Wat het familiegeld aangaat , zal dit waarschijnlijk ontstaan zijn uit de vrij- 

 stelling welke de O. I. Kompagnie nu en dan verleende van de opbrengst van Indigo 

 en Katoenen garen , tegen eene opbrengst in geld , welke heffing Daendels , bij artikel 

 2 van zijn besluit van 15 Maart 1808, finaal afschafte. 



Deze maatregel altaiis , zou dus voor rekening van Raffles moeten worden gebragt. 



Is dit inderdaad het geval , dan komt de opmerking van den Heer Levyssohi 

 Norman niet geheel zonder grond voor, //dat namelijk de inwoners der Preanger-Re- 

 iigentscliappen, onder het Britsch-bestuur , zwaardere lasten hebben moeten dragen, 

 //dan ooit vroeger of later, onder het Nederlandsen Gouvernement het geval is ge- 

 /'Weest'' 1 ( 2 ). 



Mogelijk , - — en zulks wordt voor niets anders dan een bloot vermoeden aan- 

 gegeven , zal daartoe aanleiding gevonden zijn, in de gecombineerde omstandigheid, 



(') Levyssohn Norman 11. Uadz. 307 en 308. 

 (■) 11. bladz. 242. 



