— 148 — 



De onder liet Britsclie tusschertbestuur aan bijzondere personen afgestane lande- 

 rijen , waren inmiddels tot het Gouvernement teruggekeerd. 



Spoedig na den verkoop dier landen, waren met de eigenaren geschillen ont- 

 staan, eerst over den eigendom der daarop geteelde koffij , later over den prijs waar- 

 voor die koffij aan het Gouvernement moest geleverd worden. 



Die geschillen werden onderworpen aan de beslissing van het Opperbestuur. 



In afwachting van die beslissing, werden met de landeigenaren onderhande- 

 lingen aangeknoopt tot afkoop van het land Soekaboemie , waaronder Tjipoetrie, en de 

 hereeniging van hetzelve //met de domeinen van het Gouvernement 11 ( 1 ). 



De koop kreeg zijn beslag voor eene som van f 800000. 



In de praemissen van de resolutie dd. 11 Januari] 1823 No. 4, waarbij die 

 koop is gearresteerd , werd onder anderen overwogen : 



//dat het landgoed Soekahoemie, zoo uithoofde van deszelfs uitgestrektheid, als 

 //van deszelfs ligging in het midden der JPreanger-Regentsc/iappeu, zoolang hetzelve een 

 //particulier eigendom zou zijn gebleven, altijd, — en zelfs dan, wanneer de bezitters 

 //van gem. landgoed, ten gevolge van nadere dispositiën van Z. M. den Koning , op 

 //de van wege het Indisch Gouvernement gedane vertogen, niet zouden hebben ge- 

 //nooten, de aanmerkelijke voordeelen, welke hun bij het Koninklijk besluit van 1821 

 //zijn toegezegd, — als hoogst gevaarlijk voor het behoud van het thans nog iii gem. 

 //Regentschappen vigerend stelsel van verpligte koffij -leverantie en als allernadeeligst 

 //voor dit zoo belangrijk gedeelte van 's lands inkomsten zou hebben moeten worden 

 //beschouwd; en dat mitsdien de Regering, inhaererende de gevoelens, bereids ont- 

 //wikkeld bij vorige deliberatien over dit onderwerp en inzonderheid bij die, welke 

 //den grond tot de secreete Resolutie van den 3 en dezer No. 1 hebben gelegd (bepa- 

 //ling van den koopsom) den thans tot stand gebragten wederinkoop van gem. land- 

 //goed, hoe aanzienlijk ook de som zij, die daartoe wordt vereischt en hoe groot de 

 //opofferingen mogen zijn, die welligt tot het vinden dezer som, zullen moeten worden 

 //gedaan, kan aanmerken, als het eenig ware middel, waardoor 's lands belangen ten 

 //dezen aanzien, voor den vervolge kunnen worden gewaarborgd. 11 



In hetzelfde jaar 1823 werd ook het land Oedjong-bron, van den Heer de Wilde 

 afgekocht voor f 151.000. 



Op den terugkoop van Soehaboemie volgde, ongeveer eene maand later, de 

 eigenmagtige terugname van het land Tjihalong, toebehoorende aan de erven van den 

 in 1813 overleden Regent van Tjiandjoer, Raden Adipatti Wiera Tanoe Dat ar, den 

 laatsten van dat geslacht, tegen eene jaarlijksche schadeloosstelling aan de daarop 

 regthebbenden, te betalen door den fungerenden regent van Tjiandjoer (Resolutie van 

 25 Eebruarij 1823 No. 23). 



De residentie is, voor het tegenwoordige, verdeeld in vijf regentschappen : 



(') Deze uitdrukking is van Mr. H. W. Muntinghe, die met den Luitenant-Gouverneur de Koek «as 

 gecommitteerd om de onderhandelingen te voeren. Zij past echter weinig in zijn begrip nopens de <eeu- 

 heerigheid" der Preanger-» Vorstjes." 



