— 151 — 



§ b. 

 Staatkundige verhouding, 



Gelijk reeds hiérvoren met een enkel woord werd aangeteekend , is , sedert de 

 wed er opt reding der Nederlandsche Regering, geene afdoende wijziging gebragt in de 

 werking van het zoogenaamd Precmg er stelsel. 



//Regtvaardig , billijk , mild en doelmatig tot bevordering van algemeen en 

 //bijzonder belang", verklaarden Commissarissen-Generaal in hunne proklamatie van 19 

 Augustus 1816 (Staatsblad No. 5), //zijn de beginselen, welke ons leiden moeten ; on- 

 //wrikbaar is ons voornemen die aan te kleven, krachtig ons vermogen die te hand- 

 //haveu. Eene naauwkeurige waarneming der maatschappelijke pligten , in overeen- 

 // stemming met de algemeene en bijzondere wetten en voorschriften , is de ligte en 

 //billijke voorwaarde, op welke Zijne Majesteit deszelfs vaderlijke bescherming wil 

 //hebben toegezegd aan allen , zonder uitzondering , die onder zijn gebied leven , en zij 

 //zal den zoodanigen ook hier geworden. 



//Eene ijverige en bovenal getrouwe, eerlijke behartiging van 's lands belangen , 

 //met onthouding van alle kwellende of willekeurige behandeling aan wien het ook zij , 

 //is voor elk, die in eene hoogere of lagere bediening geplaatst is, het zekere middel 

 //om in des Konings gunst te deelen. Zulk een gedrag dan moet door ons zoo ge- 

 //wisselijk erkend en beloond worden, als eene daarmede strijdige handelwijze, mogte 

 //zij onverhoopt die van enkelen zijn, strengelijk en zonder oogluiking zal worden 

 //tegengegaan en beteugeld. 



//Met zulke bedoelingen aanvaarden wij , op des Konings bevel , de oppermagt 

 //in deze gewesten.' 1 



De Staatsbladen van 1816, 17, 18 en 19 ademen allerwege dien regtvaardi- 

 gen, billijken, milden en doelmatigen zin tot bevordering van algemeen en bijzonder 

 belang. 



Tan eene uitzondering ten dien aanzien, met betrekking tot de Precmger-Re- 

 gentscliappen is nergens sprake ; en zeer zeker bestond ook voor dat gewest geene andere 

 bedoeling, al moge de uitkomst voor de Preanger bevolking anders geweest zijn. 



Bij de instructie, behoorende tot het besluit van Commissarissen-Generaal van. 

 3 Augustus 1816 No. 3, voor den Heer van Motman , benoemd om de Preanger- 

 Regentsc7iappen van den Britschen resident over te nemen , werd onder anderen voor- 

 geschreven : 



//Artikel 7, dat de regenten moesten verzekerd worden van de genegenheid van het 

 //Nederlandsen-Gouvernement en van de voortduring der wederzij dsche betrekkingen , 

 //zoo als die toen bestonden. 



//Artikel 8, om zich te gedragen naar de voorschriften en wetten, door het Britsch- 

 // Gouvernement uitgevaardigd. 



//Artikel 19, om zich bijzonderlijk met het bestier der koffijtuinen en met de kuituur 

 //der koffij bekend te maken." 



