152 JÓZEF SIEMIRADZKI 
153. Orthis canalis Sow. (Tabl. VI, fig. 1). 
Orthis canalis Sowerby, Silur. syst., tb. 13, fg. 12-a. 
Orthis elegantula Barrande, Syst. silur. de Boheme, tb. 65, fg. I—ll. 
Orthis pseudostolata Barr., l. c. tab. , fg. T UM 
Orthis elegantula Davidson, Brit. silurian Brachiopoda, str. 211, tb. 27, 
fig. 1—9. 
Orthis elegantula Wieniukow, loc. c. str. 97, tb. 7, fg. 3. 
(non Orthis elegantula Dalman.) 
Gatunek podolski, którego mialem w reku setki dobrze za- 
chowanych okazów, posiada pomimo zmienności indywidualnej, pe- 
wne stałe i ważne dla brachiopodów znamiona, różniące go od formy 
szwedzkiej z Gotlandu, za którą powszechnie był uważany; zna- 
miona te są natomiast zgodne z gatunkiem angielskim, uważanym 
przez Davidsona za synonim O. elegantula. Ponieważ jednakże ce- 
chy te są u wszystkich okazów stałe. a brak chociażby jednego 
okazu, posiadającego cechy typowej O. elegantula, wypada mi powró- 
cić do zapomnianej nazwy Sowerby'ego i podnieść zasadnicze ró- 
¿nice podolskiej formy od O. elegantula i gatunków jej pokrewnych 
z Gotlandu. 
Obwód skorupy jak u O. elegantula okrągło sercowaty lub 
półkolisty, największa szerokość jej leży w pobliżu brzegu zamko- 
wego, który malo co jest krótszy. Skorupa brzuszna wypukła. ści- 
śnięta z boków lódeezkowato, z mocnym zakrzywionym dzióbem. 
który jednak dochodzi zaledwie połowy wielkości dzióba u O. ele- 
gantula. Dziób ten O. elegantula tak silnie zakrzywiony. że zakrywa 
całkowicie kłąb skorupy grzbietowej, u O. canalis nie zakrywa 
wcale pola zamkowego, które na obu skorupach doskonale bywa 
widoeznem. Pole zamkowe skorupy brzusznej dość wysokie i lekko 
wklęsłe, z wielkiem trójkątnem deltidium. Pole zamkowe skorupy 
grzbietowej znacznie niższe, również z trójkątnym otworem pod niz- 
kim i prostym kłębem. Skorupa grzbietowa w pobliżu brzegu zam” 
kowego dabo wypukła, później płaska lub wklęsła; od kłębu jej 
wychodzi szerokie wgniecenie ku brzegowi ezolowemu, które, roz- 
szerzając się stopniowo, większą część skorupy ogarnia. Brzeg! 
boczne są wygięte falisto, nie zaś proste jak u O. elegantula i bliz- 
kich jej form gotlandzkich. o 
Rzeźba skorupy składa się z gęstych żeberek promienistych, 
rozwidlonych około połowy długości. W regularnych odstępach z po- 
śród tej rzeźby wystają żeberka nieco wyższe, odcinające się Wy- 
raźnie od pozostałej rzeźby. ; 
O. elegantula Dalm. 1 Orth. Visbyensis Lindstr. posiadaja dziób 
znaeznie silniej zakrzywiony, zakrywajaey calkowicie pole zam- 
kowe grzbietowej skorupy i jej wierzchołek. Brzeg boczny zawsze 
zupełnie prosty. rzeżba jednostajna bez wyższych żeberek. O. cana- 
liculata — bardzo zbliżona — różni się jedynie swoim szerszym 
kształtem i większą wypukłością grzbietowej skorupy. Orthis basa- 
