GLACYALNE ZJAWISKA WZDLUZ KARPAT 17 
prawdopodobieństwem przypuszczać, ze lód, posuwając sie po mniej 
zwięzłem podłożu, natrafia na większy opór, ponieważ łatwiej i prę- 
dzej może się mieszać z okruchami skał. Być może. że język lodu 
w dolinie Sanu był dlatego najkrótszym, ponieważ jej budowa 
w obrębie zasięgu północnego dyluwium okazuje przeważnie ilaste 
lub marglowe utwory fliszowe. a twardsze piaskowce ograniczają 
się tylko do cienkich wkładek. W innych zaś dolinach, których 
przekroje odznaczają się dużym udziałem grubych, jednolitych kom- 
pleksów odpornego piaskowca ciężkowiekiego, języki lodu osiągnęły 
znacznie większą długość. Jeżeli zmienność petrograficznego cha- 
rakteru fliszowych utworów miała jakiś wpływ na rozszerzanie sie 
lodów w brzeżnych Karpatach, to wpływ ten mógł być tylko po- 
średnim, gdyż działaniu posuwających się lodów uległy nie same 
skały. ale ich produkty zwietrzenia, nagromadzone w głębi dolin 
(p. str. 28 i 29). Wobec tego utwory mniej zwięzłe mogły tylko o tyle 
utrudniać posuwanie się lodu, że w ich obrębie preglacyalne pro- 
dukty zwietrzenia były drobniejsze i obfitsze, aniżeli np. wśród pia- 
skowca ciężkowickiego. 
Ażeby rozmaitość, jaką widać w długości języków lodu, zu- 
pełnie wyjaśnić, należałoby wpierw rozstrzygnąć, czy napływ lodu 
do każdej z głównych dolin był ilościowo jednakowy. Ta zaś kwe- 
stya uchyla się z pod wszelkiej kontroli. W każdym razie podnieść 
wypada względnie niewielką długość języków lodu w dolinach Sanu 
i Raby, których wyloty nie są skierowane wprost ku północy, jak 
u innych dolin głównych. Pierwsza z nich opuszcza Karpaty w kie- 
runku mniej więcej równoleżnikowym, a więc niemal prostopadle 
do kierunku posuwania się głównej masy lodów wzdłuż karpackiego 
brzegu od Przemyśla ku południu '), dolina Raby zaś skośnie prze- 
eina brzeżne Karpaty i wylotem swym otwiera się ku NE. 
6. Grubość i czas zatrzymania się północnych lodów 
u karpackiego brzegu. 
Zmaczna wysokość, do jakiej zdołały się wznieść języki lodu 
w górę dolin i pozostawić erratyczne ślady, była powodem przesa- 
dzonych przypuszczeń o grubości północnych lodów u brzegu Kar- 
pat i Sudetów. Uhlig wyobrażał sobie brzeżne pasma karpackie 
niemal zupełnie pokryte przez lody?) Dathe błędnie przypuszczał, 
że lody podlegały hydrostatycznemu prawu równego poziomu, że 
zatem górna granica języków lodu w dolinach sudeckich zależała 
1) Por, mapkę w mojej rozprawie: Quartürstudien, str. 391. 
2 Uhli Ergebn. geol. Aufn. in den westgaliz. Karpathen 1. Jahrb. 
k. k. geol. Reichsanst., t. 38, str. 254. 
Spraw Kom. fizyogr. T. XLIII. Część III. 2 
