GLACYALNE ZJAWISKA WZDLUZ KARPAT 31 
dzą sig az do najdalszej granicy pólnoenych lodów. Powyższe fakty 
są dowodem, że północne lody wypełniały najgłębszą część dolin 
aż do ostatnich granie erratycznego materyału. Gdyby bowiem rzeki 
zostały przez lody spiętrzone w jeziora, to zamiast żwirów musia- 
łyby się osadzić na dnie dolin przedewszystkiem nadzwyczaj cienko 
warstwowane iły z okruchami skał, splawionymi przez bryły lodu 1). 
Tymczasem dyluwialne iły, które czasem pojawiają się w cienkich 
płatach nad mieszanymi żwirami (p. str. 34) są utworem niewiel- 
ich kałuż i nie mogą jeszcze uchodzić za dowód zatamowania 
rzek w jeziora. Zresztą iły te zawsze występują na mieszanych 
Zwirach, z czego wynika, że przed utworzeniem się iłu były lody 
i osadziły denną morenę. 
Skoro języki lodu sięgały w karpackich dolinach aż do naj- 
dalszych granie północnego materyału, to wobee tego przypuścić 
należy, że rzeki w jakiś sposób znalazły sobie drogę wbrew napo- 
wiec Malaspina w Alaszce, pod którym liczne i znaczne strumie- 
nie wody płyną tunelami *). Największy z nich, Yahtse, płynie w tu- 
nela, na 10—13 km długim 3). Być może, że i karpackie rzeki, gdy 
natrafiły w swych dolinach na ezola dyluwialnych języków lodu, 
gubily się pod nimi, podobnie jak strumienie, spływające z pólnoey 
u lodowcowi Malaspina, znikają w jego wnętrzu 4) — i dalej pły- 
nęły długimi tunelami wewnątrz lodu 5). Przytem rzeka może nie 
zawsze mogła swobodnie gubić się w kanałach wewnątrz lodu i eza- 
sem spiętrzała się w jakieś małe jeziorko, jak rzeka Yahtse, która 
wprost z jeziora znika w tunelu wewnątrz lodowca Malaspina 5). 
Jeżeli jednak wogóle tworzyły się jeziorka w miejscach, gdzie 
karpackie rzeki natrafiały w swych dolinach na czoła języków lodu, 
to musiały być zjawiskiem bardzo znikomem, gdyż nie pozostawiły 
po sobie żadnego śladu. 
ie jest jednak wykluczonem, że rzeki karpackie po części 
mogły odpływać także po powierzchni języków lodu, które cienką 
warstwą pokrywały dna dolin i wewnątrz dolin zapewne nie oka- 
zywały znaczniejszych różnie grubości (p. fig. 3). Znane są przecież 
1) Kendall, loc. cit., str. 478 i 479. Gaci : 
2) Illustraeye ujścia takiego tunela podaje dzieło: Filippi, La Spedi- 
zione di S. A. R. Luigi Amedeo Daca degli Abruzzi al Monte Sant Elia. 2. ed. 
1900, str. 81. 
3) Russell, Second Expedition to Mount St. Elias. 13. Ann. Report of 
the Un. states Geol. Survey 1891—1892, str. 13. 
4) Ibid. str. 81. : 
5) Również w Alaszce, na przykładzie jezykowatej wypustki lodowca Co- 
lumbia stwierdził Gilbert, że odpływ doliny może pozostać niezależnym od wkro- 
czenia w nią strumienia lodu i nie doznać zatamowania. Por. Harriman Alaska 
Expedition, t. 3, str. 73. 
6) Russell, loc. cit.. str. 79. 
