GLACYALNE ZJAWISKA WZDLUZ KARPAT 45 
z Sudetów i z ezola pólnoenych lodów. Po zastoju, podezas któreg 
powstały fluwioglaeyalne utwory, brzeg północnych lodów zaczął 
się zbliżać coraz bardziej do Sudetów. Lody, posuwając się po flu- 
wioglacyalnych utworach ?), wywołały opisane poprzednio zaburzenia 
warstw i osadziły na nich glinę z okruchami skał, która w wielu 
miejscach dotąd się zachowała. Wreszcie półnoene lody doszły do 
samego brzegu Sudetów i językami wkroczyły w doliny. 
Jak w brzeżnych Karpatach zachodniej Galicyi, tak samo 
i u brzegu Sudetów lody ściśle przystosowaly się do preglacyalnej 
rzeźby i wdzierały się językami w doliny, które już wówczas 
istniały. Wewnątrz sudeckich dolin języki lodu osadziły mieszane 
dyluwium, którego grubość jest wogóle bardzo małą, ale często 
znacznie większą, niż w dolinach zachodnio-galicyjskich Karpat. 
Rozmaitość wykształcenia mieszanego dyluwium wewnątrz sudeckich 
dolin bardzo dobrze poznać można w dolinie potoka Helle koło 
Altwasser i Waldenburga. Przedewszystkiem zwraca uwagę w Alt- 
wasser pagórek, zwany „piaskową górą* (Sandberg), który tworzy 
wyraźną wyniosłość terenu, wznoszącą się około 15 m ponad dnem 
starej doliny (p. fig. 2.) i od dołu do góry składa się z fluwiogla- 
cyalnych utworów, a mianowicie z warstw piasku i żwirów. W żwi- 
rach materyał północny ma bardzo znaczny udział i często znacho- 
dzą się wielkie głazy skał krystalicznych; wśród sudeckiego mate- 
ryału najważniejszym i najobfitszym składnikiem są popękane i dy- 
namieznie zdeformowane kwarce z karbońskich zlepieńców, docho- 
dzące wielkości pięści. Wspomniana wyniosłość ma w poziomym 
przekroju kształt eliptyczny i przedstawia kopiec (kame), usypany 
1) Keilhack, Vergl. Beob. an islandischen Gletscher- und norddeutschen 
Diluvial-Ablagerungen, str. 162—164. : 
: 2) Harriman Alaska Expedition, t. 3, rys. na str. 53. Tarr-Martin, Gla- 
ciers and Glaciation of Yakutat Bay. Bull. of the Amer. Geogr. Soc., t. 38, New- 
York 1907, str. 150 i ns. 
3) Przykłady rozszerzania się lodowców po fluwioglacyalnych utworach 
znane są bardzo dobrze np. z Alaszki. Zob. Tarr-Martin, loe. cit., str, 151 
1 ns., także fig. 20. 
