6 WALERYAN KLECKI 
można identyfikować z bydłem białogrzbietem, nadbużańskiem ete.. 
tego również przesądzać nie można. Z cala pewnością twierdzić 
można tylko, że stanowi ono jednę grupę o jednej przynależności 
rasowej. W miarę postępu badań, być może, całą tę grupę będzie 
można rozbić na parę odmian, podobnie jak rozbite jest na odmiany 
kulturalne bydło nizinne“. Ostromeeki sprawy pochodzenia bydła 
tej grupy, „które tymezasem nazywać możemy żuławskiem*, nie 
rozstrzyga ostatecznie. Ponieważ istnieje ono w Polsce od wieków, 
a przytem w znacznej ilości, przeto „należy mu się słusznie nazwa 
bydła krajowego*; ale co do jego pochodzenia, można postawić dwie 
hipotezy: „albo jest to bydło turze, przebywające na naszej ziemi 
od niepamiętnych czasów, podobnie jak bydło czerwone polskie, 
albo też jest to bydło turze, które przed wiekami napłynęło do 
Polski z okolic Bałtyku '). O rozmieszczeniu tych dwu grap bydła 
krajowego w Królestwie Polskiem (turzego i krótkorogiego, wzgl. 
czerwonego polskiego) pisze Ostromeeki w dalszym ciągu swojej 
rozprawy: „Naogół bydło żuławskie i białogrzbiete spotyka się 
liczniej w północnych i zachodnich częściach Królestwa, a punkt 
ciężkości jego wypada na Wisłę, Bug i Narew; zaś bydło czerwone 
polskie występuje liczniej w południowych częściach kraju, z prze- 
wagą około gór świętokrzyzkich i z centram w Galicyi. Rozmie- 
szezenie takie wskazywałoby. że bydło żuławskie napłynęło ongi od 
pólnoco-zachodu, t. j. od Bałtyku i, posuwając się na dół, wywarło 
nieco silniejszy wpływ na północne, niż na południowe części kraju*. 
Zauważyć jednak wypada, że według Ostromęckiego obadwa 
wspomniane typy nie są od siebie ściśle oddzielone, ani topografi- 
cznie, ani też przez hodowlę. W eałem Królestwie Polskiem żyje 
bydło obu typów. a tak dalece są one ze sobą zmieszane, że „w Ka- 
¿dem wiejskiem stadzie da się wydzielić bez trudności mniejszą 
lub większą ilość sztuk. lepiej lub gorzej odpowiadającą obu omo- 
wionym grupom bydła“. Przedstawiając rozmieszczenie bydła obu 
typów, ma Ostromecki na myśli nie zamknięte okręgi ze zwartą 
masą jednolitego bydła tego lub owego typu, lecz raczej okolice, 
z ilościową przewagą jednego lub drugiego typu. Jeżeli, mimo 
wzajemnego przekrzyżowania bydła obu typów, w każdem prawie 
stadzie można wyróżnić sztuki o wyraźnym typie bądź turzym, 
bądź też krótkorogim, — to raz dlatego, że głęboka różnica obu 
typów nie pozwoliła im się zlać całkowicie z sobą, a potem także 
i dlatego, że w rozmaitych okolicach kraju oddawna przeważał 
ilościowo bądź jeden, bądź też drugi typ. 
typów, ilustrowany fotografiami, znajdujemy w artykule „Ankieta hodowlana w gu- 
bernii łomżyńskiej“, podpisanym inicyałami A. P. i ogłoszonym w Tygodniku 
ilustrowanym (1905 Nr. 27, str. 513). 
| nz okolic Torunia, Gdańska, Królewca, — sprowadzone przez Krzyżaków 
lub przez kolonistów niemieckich. 
