BYDLO ROGATE W POLSCE 11 
one takze wedlug Moszyńskiego „bardzo często kształtami zbli- 
żone raczej do typu brachycephalus Kalteneggera 
Zauważyć wypada, że podobnie jak pierwotne bydło krajowe, 
tak też i różnych ras poprawne bydło jest aglomeratem, z różnych. 
złożonym pierwiastków. I tak: Oldenburgi „łączą w sobie krew 
primigenius i frontosus ( właściwie brach, ycephalus)*, wschodnie Fryzy 
primigenius i brachycer os i t. d. Zadna z poprawnych ras zwierząt 
domowych — pisze Moszyński — „nie pozostała czystą w zna- 
czeniu pierwotnem, ale przeciwnie jest umiejetnem, ciagle trwa- 
jącem krzyżowaniem ile możności wszystkich najlepszych prądów 
krwi danego gatunku, a nawet jednomaściste poprawne bydło bure 
nie jest wolnem od domieszki krwi frontosus, której zapewne za- 
gie swa niekiedy wieksza mase 
artykule Czarne bydło po ) Moszyński prostaje 
niektóre twierdzenia, które wyraził w pracy poprzedniej, i rozwija- 
jąc teorye Kalteneg gera o powstaniu róznych ras przez skom- 
binowanie różnych typów, omawia sprawę pochodzenia różnych ras 
bydła krajowego polskie go, a mianowicie czarnego na adbużańskiego 
(wzgl. sterdyńskiego), białogrzbietów, bydła żuławskiego i nadwi- 
ślańskiego. 
Przedewszystkiem wypada zaznaczyć, że w tym drugim arty- 
kule Moszyńs ski zalicza bydło białe (pochodzenia północnego) nie 
do typu pr imigenius (jak w artykule pierwszym), lecz do brachyceros ; 
następnie wyraża zdanie, że domieszka krwi odmiany wschodniej 
(stepowej) typu primigenius, która wytwarza (w kombinacyi np. 
z Pre wieńca typ brakowy (oułsider), — jest szerzej rozpowszechniona 
śród naszego bydła. niż autor mniemał, pisząc artykuł pierwszy. 
oszyński charakteryzuje też w tym drugim artykule bli- 
żej typ brachycephalus. Utrzymując w mocy niezgodne z poglądami 
Kalteneggera swoje przekonanie o nierównorzędności tego typu 
z trzema pozostałymi, określa on bliżej jego stosunek do nich. 
A mianowicie: brachycephalus ds E nieczystą typu frontosus, 
AER omieszke brachycer 
Typ frontosus jest to typ an typ brachyceros ,ma cha- 
rakter wybitnie żeński*, primigenius ma charakter „nijaki*, „bra- 
kowy* (outsider), ale raczej męzki. 
Typ brachycephalus jest „żeńską odmianą typu frontosus* i „łą- 
cząc w sobie siłę i wdzięczność budowy“, przedstawia jor ¡ym 
sensie „zrównoważoną doskonałość. 
W tymże artykule podaje Moszyński systematykę czarnych 
i ezarno-pstrych odmian polskich, a nadto omawia ich pochodzenie 
oraz cechy, zarówno morfologiczne, jakoteż fizyologiczne 
Czarne na ¡dlo krajowe jednomaściste jest typu brachycephalus. 
ES Gazeta Rolnicza, 1904 Nr, 19. 
