14 WALERYAN KLECKI 
wół bojowy, a zarazem Zywieiel wojownika, jednem słowem taki 
sam Qiaodptepny "uds ae wierny, nieodzowny towarzysz Aryów, 
a Ara E porównaniu do typu stepowego (primi- 
eoa a Des frontosus różnicę zasadniczą. Jest ono pro- 
duktem umiarkowanie cieplego i wilgotnego klimatu, jaki najbar- 
dziej sprzyja rozwojowi organizmu zwierzęcego. W przeciwieństwie 
więc do typu primigenius, zdołało ono rozwinąć wszechstronnie swe 
zalety użytkowe“. Moszyński także objaśnia maść, właściwą by- 
dłu każdego z typów. Najdawniejsze bydło typu brachyceros odzna- 
cza się „jednostajną maścią, zbliżoną do maści zwierząt dziko ży- 
jących w naszym klimacie*. Maść sax zdaniem Moszyńskiego, 
Mus się być właściwą naszej strefie i wogóle umiarkowanym 
warunkom klimatycznym“ „zaś maść czarna — „właściwa warun- 
kom więcej południowym“; ; „na granicy obu tych stref klimaty- 
eznych obie maści występują. ze sobą pomieszane, zarówno u ludzi 
jak zwierząt*. Odpowiednio do tego, u bydła typu frontosus, pocho- 
dzenia indo-germańskiego, w Europie występuje ubarwienie rude 
i czarne. O bydle polskiem czerwonem i ezarnem pisze Mosz y mú- 
ski, ze ,nie rózni sie miedzy soba *, a „czerwoność ma- 
ści można tłómaczyć zrudzeniem włosa pierwotnie czarnego pod 
wpły wem odmiennych warunków klimatyczn ych*. Wśród bydła 
maści białej lub częściowo białej (białogrzbiety, białogłowy) wystę- 
puje bądź typ /rontosus, bądź brachyceros. Mos szyński przypuszcza, 
że blizkie sąsiedztwo pokrytych wiecznym śniegiem Himalajów już 
u pierwotnego bydła Aryów mogło wytworzyć odmiany biało-pla- 
miste i białogrzbiete, tak czarne, jak i czerwone“ !) (typ frontosus); 
białe ubarwienie może także być wynikiem pochodzenia północnego 
(typ brachyceros). 
W artykule O maści u bydła *) rozwija Mosz yński obszerniej 
swoje poglądy na maść bydła wogóle i specyalnie jego odmian pol- 
skich. Uzupelniajac to, co podał w tym przedmiocie w pracy, stre- 
szezonej powyżej, twierdzi Moszyński. że „różnym strefom kli- 
matycznym, idąc od południa ku półnoey. odpowiadają na naszej 
półkuli maści: czarna, czerwona, bura i biala*. 
Czarne i czerwone ubarwienie spotyka się w typie frontosus 
1 brachycephalus ; bure, podzare i biale — wáród bydla brachyceros ; 
siwe i płowe — wśród bydła a primigenius. Maść czarna 
i czerwona, wskutek przeniesienia bydła do surowszego klimatu, ja- 
śnieje. Ruda pręga grzbietowa jest pierwszą fazą przemiany maści 
(zimowy włos bury sarn lub rudy u naszego bydła czarnego lub 
brunatnego); „maść bura jest pierwszym stopniem utraty barwika, 
której stopniem krańcowym jest włos biały*. Czarne plamy na 
1) Przemawia za tem rę u Yaka występaj c biakv  erabtek: 
2) Gazeta Rolnicza 1904, Nr. 35. a 4 yg 
