BYDŁO ROGATE W POLSCR 11 
można ich traktować jako odrębną rasę, lecz raczej jako zbiór 
odmiany białogrzbietej ras różnorodnych, choć w pe- 
wnych okolicach mogą zachodzić wyjątki o charakterze lokal- 
nym. To samo dotyczy powszechnie i ras ezystych jednomaści- 
stych, które przechowały się w bardziej zapadłych kątach kraju, 
puszezach leśnych i dolinach górskich*. 
Wśród innych autorów także Dr. Witold Święcicki!) po- 
rusza sprawę białogrzbietów. Zdaniem jego, obok bydła świętokrzy- 
zkiego typu brachyceros, „W miarę posuwania sie ku północy gór 
spotykamy coraz częściej bydło srokate o cechach mieszanych by- 
dła górskiego i kodyżowsinógi z niem nizinnego leśnego, które, jak 
i na Ślązku, stanowiło w czasach przedhistorycznych na całej prze- 
strzeni Wisły do Uralu drugą główną odmianę bydła krajowego*. 
Maść bydła tego drugiego typu opisuje Święcicki w następujący 
sposób: „To bydło nizinne posiadało najczęściej czerwone, znacznie 
rzadziej Pr. boki, biały pas na grzbiecie (koło kłęba wąski i i ku 
zadowi stopniowo się rozszerzający), twarz białą, szyję nakrapianą 
(przyczem centki kolorowe stają się od łopatek ku głowie stopniowo 
rzadszemi) i ciemną śluzawicę*. Od tego białogrzbietego bydła wy- 
wodzi Święcicki bydło nadbużańskie. Pisze on mianowicie: 
„Okazy o bokach czarnych mogły z czasem pod wpływem wypad- 
kowego lub sztucznego doboru wydać potomstwo zupełnie czarne. 
Tak wypadnie bed wytłómaczyć pochódzenie bydła hodowanego 
w Sterdyni*. W innem miejscu tej samej pracy wraca Święcieki 
do tego pitami bydła. O pochodzeniu jego i rozpowsze- 
chnieniu ezytamy tam: „Sądziłbym, że i nam należy zwrócić uwagę 
na tę drugą odmianę bydła krajowego, odmianę o białej głowie, 
centkowanej szyi, białym grzbiecie, białawem podbrzuszu i o bo- 
kach przeważnie czerwonych, z wyraźnemi oznakami pochodzenia 
od Bos primigenius. Jak wiemy z powyższego, prof. Holdef eiss 
odróżnia ją wyraźnie od miejscowego, górskiego bydła czerwonego“, 
a dalej: „Ta nizinna odmiana bydła krajowego bezwątpienia istnieje 
nas, leez w jakiej ilości i do jakiego stopnia swe cechy pier- 
wotne zachowała — na to tymczasem żadnej odpowiedzi dać nie 
można. Prawdopodobnie jednak i u nas?) przechowało się znacznie 
więcej czystych okazów odmiany górskiej bydła czerwonego o je- 
dnolicie ezerwonawo-brunatnej maści , jaśniejszej prędze na grzbiecie, 
białawym końcu ogona i o ciemnej ¿luzawic cy”. 
Z powyższego zestawienia poglądów rozmaitych zootechników, 
Rude pisali o krajowem bydle w Królestwie Polskiem, przekonać 
» Gazeta Rolnicza, 1899, Nr. 14 i e „Czerwone bydło polskie*, 
2) To znaczy: tak samo, jak na Śląz 
Spraw. Kom. tizyogr. T. XLII. Część IV. 
