62 WALERYAN KLECKI 
12) absolutnie i relatywnie grubsza noga, 
13) dluzszemi 1 grubszemi rogami. 
Jednakże po większej części wyliczone powyżej różnice są 
niewielkie. L- d | 
ile w tych różnicach ujawnia się świadomy celu dobór 
sztuczny, świadezą one o dążeniu do poprawności kształtów pod 
rozmaitymi względami [punkty 1) 2), 6), 7), 9), 10), 11)|. Dobie- 
rano więc sztuki większe, wydłużone, o krótszej głowie, dłuższym 
przodzie. szerszej piersi i miednicy, równiejszej linii grzbietowej, 
a przytem sztuki o nieco grubszej kości. 
Chociaż różnice w wymiarach są niewielkie, to jednak — jak 
widzimy — po większej części mają one ten sam kierunek, świad- 
czący o tem, że w Wójczy na materyał stadny istotnie wybierano 
lepiej zbudowane sztuki. Nadto pod niektórymi względami (n. p. 
stosunek długości tułowia do wysokości w kłębie) krowy stadne są 
bardziej wyrównane, niż krowy pierwszej klasy. Zarazem to poró- 
wnanie wymiarów bydła stadnego z wymiarami bydła „pierwszej 
klasy^ służyć może za przykład, że pomiary bydła istotnie od- 
zwierciadlać mogą rozmaite hodowlane stosunki. 
Zakończenie. 
Z pracy niniejszej wynika, że wymiarami swoimi bydło po- 
wiślańskie z Wójezy naogół zajmuje miejsce pośrednie między za- 
rodowem bydłem czerwonem polskiem z Galicyi i nadbużańskiem 
ze Sterdyni. zbliżając się jednak znacznie bardziej do sterdyń- 
skiego, niż do czerwonego polskiego. Domieszka w bydle wójczań- 
skiem krwi czerwonego bydła polskiego z Galieyi widocznie nie- 
zbyt oddziałała na jego kształty. 
o się tyczy typu, o ile on się ujawnia w budowie eza- 
szki, — bez badań kraniologicznych niepodobna wydać w tej spra- 
wie stanowczego sądu. Długość 1 wązkość głowy przy stosunkowo 
szerokiej linii międzyrogowej i zwężeniu części twarzowej możnaby 
tłómaczyć domieszką krwi węgierskiego bydła stepowego, która — 
jak wiadomo -- w bydle wójcezańskiem istnieje. W ten sam sposób 
możnaby tłómaczyć znaczną długość i grubość rogów, wykazaną 
dawniejszymi pomiarami pp. Popiela i Zakrzewskiego oraz 
Grabkowskiego. 
W każdym razie analiza pomiarów bydła wójezańskiego dała 
dosyć dokładny obraz składu tego bydła w porównaniu do ster- 
dyńskiego i czerwonego polskiego. Także niewielka zresztą różnica 
między bydłem stadnem i pierwszej klasy wystąpiła jasno i jasno 
też się daje wytlómaezye. Mimo to jednak niektóre punkty pozostały 
jeszcze niew yświetlone, zwłaszcza tyezace się kształtu głowy, a także 
