114 ALEKSANDER NOWICKI 
to nietylko opisane шимээр przyrodzone warunki gleby, lecz a 
i klimat miejscowy, odznaczający się długo trwającymi mrozam 
wiosennymi i “илэн rozkładem opadów и dise. 2 
oraz inne wpływy zewnętrzne 
osna najwytrwalsza i najskromniejsza w wymaganiach ze 
wszystkich drzew naszych, nie može tu mieć na Sa sily odpor- 
nej, aby zwalczyć wszystkie szkodliwe wpływy zewnętrzne. Ro- 
“цар sosnowa zwykle już w drugim roku życia UB R bywa 
az pierwszy opadziną. którąto chorobę nie zawsze przetrzy- 
mać 654 wykształcając nowe szpilki. Prawdopodobnie zbyt wielka 
różnica pomiędzy o ере ен tuż ponad ziemią, a w gle- 
bokości gruntu, doką a korzeń rośliny, co się tak często zda- 
rza na wiosnę, bywa е przyczyną najczęstszą. Nie jest wyklu- 
ezonem, że i grzybek opadzinowy, Lophodermium Pinastri, bywa 
tu również przyczy ną opadziny; dotąd jednak nie było to jeszcze 
sprawdzone. podmokłych nh ginie też wiele roślinek “ 
sosnowy ch wskutek wysadzania na wierch. przez mrozy wiosenne; 
te zaś, które się ostoją, popadają w stan chorobliwy. 
uż z pierwszym, względnie drugim rokiem życia, zaczyna 
sosnowe rośliny nawiedzać owad szeliniaka, którego ty ЛКо z wiel- 
kim wysiłkiem można utrzymać w karbach. Zaledwo zagajnik 
sosnowy podniósł się lepiej od ziemi, zaczynają go trapić zwójki: 
sosnóweezka, żywiezaneczka i odrosleezka: Ta ostatnia Јеопаса się 
i żyjąca w pączkach, szerzy tu największe spustoszenia. Wbrew 
teoryi, która ją ogranieza do młodych zagajników. żywoci ona tu 
i na wyższych młodnikach, których szezytu ręką już dosięgnąć 
nie można i na żerdzinach; ba nawet obsiada korony kilkudzie- 
sięcioletnich drzew i utrzymuje się na nich wytrwale. W osłabio- 
nych drzewostanach przebywa stale owad cetyniec, mimo nie- 
ustannego stósowania przeciw niemu środków, jakie nauka po- 
daje; on też zabija w końcu starsze drzewa przedwcześnie. Na 
omiar złego. nalatuje od czasu do czasu z lasów księstwa pszczyń- 
skiego na Śląsku, ćma sówki sosnowej, a za nią, jakby za prze- 
dnią strażą, ciągną całe chmary ćmy brudnicy mniszki i opadają 
te bory zwykle na lat kilka. 
dy mowa o mniszee, osławionej w najnowszych eza- 
sach przez straszne spustoszenia, jakie wyrządziła, zwłaszcza 
w świerkowych lasach Вауғагуі, innych krajów niemieckich, Czech 
i krajów ościennych . zaznaczyć wypada. że (nie mówiąc o środ- 
kowym i pa а niżu pissse2ystym) w lasach dóbr jaworz- 
niańskich nie wyrządziła ona w ostatniem dwudziestoleciu nigdy 
tak znacznych i dotkliwych szkód, Pg be ud па шанд тэр 
ро —— części gdzie indziej mało zwraca się u 
+ dk ne już właściwości gleby i wpływy zewnętrzne за 
powodem. E sosna nie dochodzi tu do okazalszych wymiarów. tak 
—— rem — 
