4 WALERYAN KLECKI 
I. Długość czoła. 
+  Interpretacya pomiarów długości czoła może nastręczać tru- 
dności z powodu wątpliwości co do sposobu wykonywania tego po- 
miaru przez różnych badaczów. Podług Wernera!) należy ozna- 
czać długość czoła „od szezytu grzebienia czołowego do środka linii 
podstawowej (Grundlinie) *) czoła“. Tak samo wymiar ten jest okre- 
ślony w pracy Lydtina i Wernera. Tej zasady trzymają się 
i inni autorowie; jednakże wobec braku zupełnie ściśle okre- 
ślonych punktów, można mieć pewne wątpliwości, czy zasada 
powyższa jest stosowana w.praktyce przez różnych autorów 
ściśle w ten sam sposób i czy w pomiarach nie występują, choćby 
w drobnej mierze, różnice indywidualne, zależnie od osoby mie- 
rzącego. 
Nadto, w oznaczaniu długości czoła w stosunku do długości 
głowy należy mieć na uwadze, że jedni badacze oznaczają długość 
całej głowy, t. j. do przedniej krawędzi wargi górnej, gdy inni 
oznaczają ją tylko do początku śluzawicy. 
W następującej tablicy (1) podane są wymiary absolutne (w cm.) 
długości czoła (przeciętne, minimalne i maksymalne) krów rozmai- 
tych ras. 
Widzimy, że wśród rozmaitych ras bydła długość przecię- 
tna czoła waha się w granicach od 175 do 275 em. Wprawdzie 
w znacznej mierze wielkość tego wymiaru zależy od wielkości by- 
dła odpowiedniej rasy; jednakże proporcyonalności tu niema i nie 
zawsze np. u krów o większych wymiarach ciała długość czoła jest 
większa. I tak Allgauery są o 65 do 95 cm. niższego wzrostu 
(w kłębie) od Simmentalerów. głowę mają takiej samej mniej więcej 
długości, a ezolo o 05 do 31 cm. dłuższe it. p. 
Długość czoła nie zależy zatem li tylko od wielkości calego 
zwierzęcia i nietylko od długości głowy, leez widocznie wchodzi tu 
w grę także ukształtowanie głowy, rozmaite, zależnie od po- 
chodzenia (rasy). 
Aby sobie zdać sprawę z różnie w ukształtowaniu głowy pod 
względem relatywnego rozwoju ezoła na długość, zestawiamy poniżej 
(Tab. 2) dla rozmaitych grup bydła przeciętne stosunki długości czoła 
do długości głowy (mierzonej do przedniej krawędzi wargi górnej). 

1) Rinderzucht, Berlin 1902, p. 148. 
2 widać z podanego w dziele Wernera rysunku, linia ta łączy we- 
wnętrzne kąty oczne. W pierwszem wydaniu dzieła Werne ie Rinderzucht 
pódano Rosie (str. 87), że czoło od cześci twarzowej oddziela linia, łącząca 
zne, 
