8 WALERYAN KLECKI 
Rozpatrując liczby tablicy 2 i 8, widzimy, że: 
bydło Wiryjskię oraz nadbużańskie ma czoło mniej wię- 
cej takiej samej długości (relatywnie) jak bydło 
większej pa ls nizinnych poj primigenius, 
mierzonych przez Lydtina i Werner 
2° bydło czerwone polskie (zwłaszcza escamas i czerwone 
ślązkie ma czoło raczej dłuższe w stosun 1 
gości głowy w porównaniu z illiryjskiem i nad- 
 bużańskiem 
30 między bydłem pierwotnem i pne (czy to czer- 
wonem polskiem, czy te adbużańskiem, czy 
wreszcie bretońskiem) pod „względem długości 
relatywnej czoła niema wyraźnej różn 
40 bydło czerwone nadbużańskie ma czoło EE dłuż- 
sze w stosunku do dlugosci głowy, niż bydło czarne. 
jad 
o 
Jednakze wypada zaznaczyć, że różnice są wogóle niewielkie 
i wnioski z tych wymiarów powinny być wysnuwane z wielk 
ostrożnością i wszelkiemi zastrzeżeniami. 
Zbadajmy teraz, jakie wypadają wnioski z zestawienia dłu- 
gości czoła w różnych rasach w stosunku do długości głowy do 
uzawicy. 
Wprawdzie A dametz uznaje pomiar długości głowy do ślu- 
zawicy za niewłaściwy *), jednakże pomiar ten stosowany był w y- 
łącznie w wielkiem dziele, wydanem przez austryackie ministe- 
ryum rolnictwa p. t. „Die oesterreichischen Rinder-Racen*, a posłu- 
gują się nim także Werner i inni badacze, a wśród nich także 
sam Adametz w innych swoich pracach obok pomiaru całej 
koni. 
Aby więe mieć możność porównania naszego materyału z ob- 
fitym materyałem Wernera i innych badaczów, a zwłaszcza K al- 
Sep Ag ERTA który mierzył długość głowy wyłącznie do śluza- 
icy, — RY, nam zestawić dla różnych ras cyfry, wyrażające 
Deol czoła w */, ba wj głowy, mierzonej do śluzawicy. 
ner*) i Kaltenegger?) liczą, że w przecięciu ogól- 
nem długość czoła = 49"/, (wzgl. 46:2%/,) długości głowy. Jest ona: 
Werner Kaltenegger 
b. mała, gåy wynosi mniej niż 45%, ' (43° 19 długości głowy 
mała si 45—47%/, (43—449) u 
1) Studien zur Monographie des illyrischen Bindes. Journ. f. kt. Landw. 
1895, Sonderabdruck p. 37. i apg at 
2) Die Pdea le wyd. str. 92 pr także str. + 
3) Rinder der oesterr. Alpenlánder, H. 6 (1904) Tab. 
